Τρίτη, 03 Ιουλίου 2018 18:39

Τριήμερο “ποίησης της κινούμενης εικόνας” με το Video Art Μηδέν

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
Γιούλα Παπαδοπούλου και Μαργαρίτα Σταυράκη Γιούλα Παπαδοπούλου και Μαργαρίτα Σταυράκη

ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ-ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΣΤΑΥΡΑΚΗ
Ένας νέος ή μια νέα που πηγαίνει στο Γυμνάσιο έχει την ίδια ηλικία με το Video Art Μηδέν! Δεκατεσσάρων ετών γίνεται φέτος αυτός ο εικαστικός καλλιτεχνικός θεσμός, που από το ξεκίνημά του μέχρι και σήμερα προβάλλει με συνέπεια, ωριμότητα και αισθητική την “ποίηση της κινούμενης εικόνας”. Την Πέμπτη, την Παρασκευή και το Σάββατο, 5-7 Ιούλη 2018, το Video Art Μηδέν έχει ένα ακόμη ραντεβού με το φιλότεχνο κοινό της πόλης, με δημόσιες προβολές έργων βιντεοτέχνης σε διάφορα σημεία της Καλαμάτας…

Συνέντευξη στον Σταύρο Χ. Μαρτίνο

Τα ιδρυτικά μέλη και καλλιτεχνικές διευθύντριες του Video Art Μηδέν, Γιούλα Παπαδοπούλου και Μαργαρίτα Σταυράκη, μας δίνουν μια πρόγευση για τα θέματα στα οποία εστιάζει το πρόγραμμα των προβολών, μας δείχνουν όμως ακόμη ότι το μυστικό για την επιβίωση του καλλιτεχνικού αυτού θεσμού είναι ότι δεν τον είδαν ποτέ ως κάποιου είδους εμπόρευμα αλλά αποκλειστικά ως τρόπο δημιουργικής έκφρασης και υποστήριξης της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Μας μιλούν για τη σχέση διάδοσης της τεχνολογίας και ανάπτυξης της βιντεοτέχνης, για το κατά πόσο η πόλη αξιοποιεί το πολιτιστικό κεφάλαιο που έχει δημιουργηθεί αυτά τα 14 χρόνια λειτουργίας του Video Art Μηδέν αλλά και για το πως καταφέρουν όλα αυτά τα χρόνια να συνεργάζονται τόσο επιτυχημένα παρότι, όπως αποκαλύπτουν οι ίδιες, έχουν διαφορετικές εννοιολογικές και αισθητικές κατευθύνσεις...

1. Πέρσι δημόσιες προβολές στην Καλαμάτα δεν έγιναν από το Video Art Μηδέν. Πού βρήκατε τη δύναμη να επανέλθετε φέτος με προβολές στην πόλη;

Μαργαρίτα Σταυράκη: Όταν το 2014 ολοκληρώσαμε τα 10 συνεχή χρόνια ετήσιου φεστιβάλ Μηδέν, αποφασίσαμε ότι έπρεπε να αλλάξουμε προσέγγιση για δύο βασικούς λόγους. Ο ένας ήταν καθαρά πρακτικός και σχετιζόταν με την οικονομική κρίση που έπληττε πια αμείλικτα όλα τα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας. Όλη η επιμελητική και διοργανωτική ομάδα του Μηδέν εργάζεται αφιλοκερδώς και με ιδία έξοδα όλα αυτά τα χρόνια, αλλά η διοργάνωση έχει αρκετά έξοδα παρουσίασης που καλύπτονται αναγκαστικά από χορηγούς και υποστηρικτές.  Έτσι όταν η οικονομική κρίση ανάγκασε τους μέχρι τότε χρηματοδότες μας να περιορίσουν τις παροχές τους, η ετήσια παραγωγή δεν ήταν πια εφικτή. Ο άλλος λόγος ήταν ότι θέλαμε να μεγαλώσουμε και να αναπτυχθούμε, όπως οφείλαμε να κάνουμε μετά από δέκα χρόνια δράσης και για να το πετύχουμε αυτό έπρεπε να στοχεύσουμε και σε διαφορετικό κοινό, όχι μόνο το τοπικό και όχι απαραίτητα το ευρύ κοινό. Με το κάλεσμα που κάνουμε πια ανά διετία έχουμε αξιόλογο υλικό στα χέρια μας που μπορεί να καλύψει εκδηλώσεις για το επόμενο διάστημα σε άλλους τόπους και να απευθυνθεί σε ετερόκλητο κάθε φορά κοινό.  Από εκείνη την στιγμή και μετά είμαστε έναν non-stop Μηδέν, που δουλεύει όλο τον χρόνο. Οπότε για να παραφράσω την αρχική ερώτηση, θα μας ρωτούσα "που βρίσκουμε τη δύναμη να συνεχίζουμε συνεχώς "...

2. Το φετινό πρόγραμμα δημόσιων προβολών έχει πολλές θεματικές ενότητες. Υπάρχει ωστόσο ένα συγκεκριμένο θεματικό μήνυμα στο οποίο εστιάζετε περισσότερο φέτος;

Γιούλα Παπαδοπούλου: Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο μήνυμα, υπάρχουν όμως κάποιοι άξονες γύρω από τους οποίους περιστρέφονται οι επιλογές. Κάποιοι άξονες είναι θεματικοί, και κάποιοι αφορούν «κατηγορίες» βιντεοτέχνης. Για παράδειγμα, ένα μέρος των προβολών εστιάζει στο videodance και την performance/αφήγηση –η αφήγηση βέβαια πάντα με εικαστικούς όρους. Υπάρχει επίσης ένα αφιέρωμα σε έργα βιντεοτέχνης που στηρίζονται στη μουσική και στον ήχο. Από θεματική άποψη, φέτος δημιουργήθηκαν ενότητες –λέω δημιουργήθηκαν γιατί γεννήθηκαν σχεδόν από μόνες τους, καθώς οι θεματικές αυτές αναδύθηκαν από τα ίδια τα έργα που υποβλήθηκαν- που έχουν έντονο κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό και πολιτική χροιά. Έτσι, η ενότητα που ανοίγει τη φετινή διοργάνωση (The way it looks back at you) έχει σαν θέμα της τη δυστοπία, του παρόντος και του μέλλοντος, και τον εγκλωβισμό, με μια Καφκική έννοια. Η ενότητα που κλείνει τις φετινές προβολές (Get [it] out of your system) έχει έντονο πολιτικό χαρακτήρα, με έργα που σχολιάζουν κριτικά και καυστικά διάφορα στοιχεία της πολιτικής ζωής και της κοινωνικής πραγματικότητας παγκοσμίως. Αντίστοιχους προβληματισμούς βλέπουμε διάσπαρτα και σε πολλά έργα μέσα σε όλες σχεδόν τις ενότητες. Το γεγονός ότι τόσοι καλλιτέχνες από κάθε γωνιά της γης διαπραγματεύονται τέτοια θέματα οπωσδήποτε δεν είναι τυχαίο και δίνει ένα ξεκάθαρο στίγμα για την εποχή μας και τις ανησυχίες της.

3. Πλέον, με τις ευκολίες της τεχνολογίας, μπορεί οποιοσδήποτε να δημιουργήσει ένα βίντεο και να το παρουσιάσει ίσως ως καλλιτεχνικό έργο. Το επίπεδο της βιντεοτέχνης πως επηρεάζεται από αυτή τη διάδοση της τεχνολογίας;

Μ.Στ. Το επίπεδο της βιντεοτέχνης νομίζω ότι μόνο θετικά μπορεί να επηρεαστεί, δημιουργώντας περισσότερα έργα και επικοινωνώντας τα περισσότερο, μόνο όλο και καλύτερα έργα μπορούμε να έχουμε στη διάθεση μας σε βάθος χρόνου. Όσοι ευκαιριακά παράγουν κάτι λόγω της ευκολίας του μέσου, αν δεν έχουν την εσωτερική ανάγκη να πουν κάτι, δεν έχουν την επιμονή και την εμμονή να το βελτιώσουν και να το κάνουν καλύτερο και να συγκροτήσουν ένα έργο με συνέπεια, θα χαθούν στην επόμενη στροφή των καιρών. Ίσως εδώ να απαιτείται και από την μεριά του θεατή οξύτητα και καλλιέργεια. Εξάλλου αυτό το φαινόμενο  παρουσιάζεται σε όλες τις εποχές και σε όλα τα γνωστικά και εκφραστικά πεδία.

4. Παρακολουθούμε ότι το Video Art Μηδέν προσκαλείται και συμμετέχει σε καταξιωμένα φεστιβάλ βιντεοτέχνης σε όλο τον κόσμο. Τι εκτιμούν περισσότερο οι ξένες διοργανώσεις σε εσάς;

Γ. Π. Από τα σχόλια που μας κάνουν να χαιρόμαστε είναι η διαπίστωση ότι οι ενότητες που διαμορφώνουμε και τα έργα που επιλέγουμε έχουν πολύ εικαστικό ενδιαφέρον και αισθητική, κάτι που εξάλλου είναι στόχος μας, αφού εστιάζουμε ξεκάθαρα στη βιντεοτέχνη ως μορφή εικαστικής έκφρασης. Επίσης, είναι ευχάριστο να ακούμε από τους συνεργάτες μας θετικά σχόλια για τον επαγγελματισμό και την καλή επικοινωνία με την ομάδα μας. Ένα άλλο στοιχείο που μας χαροποιεί είναι ότι όλο και περισσότερες διοργανώσεις από το εξωτερικό μας ζητούν ενότητες ελληνικής βιντεοτέχνης, κάτι που δείχνει ότι η ελληνική παραγωγή παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους επιμελητές και για το κοινό διεθνώς.

5. Βλέπουμε κάποιες καλλιτεχνικές διοργανώσεις να έχουν ισχυρή οικονομική υποστήριξη και κάποιες άλλες να υποστηρίζονται από ελάχιστα έως καθόλου. Το Video Art Μηδέν πως τα βγάζει πέρα;

Μ.Στ. Το Video Art Μηδέν ξεκίνησε ανεξάρτητο και βασίζεται στους καλλιτέχνες του, στα μέλη του και στους συνεργάτες του. Βασίζεται στους καλλιτέχνες που προωθεί, μιας και δίνουν το έργο τους "δωρεάν" για προβολή και επικοινωνία. Υπάρχουν διοργανώσεις που ζητούν χρήματα από τους καλλιτέχνες για τους ίδιους λόγους και έτσι βγάζουν τα αναγκαία για την παραγωγή τους. Εμείς ως καλλιτέχνες οι ίδιοι δεν το σκεφτήκαμε ποτέ αυτό.  Όπως υπάρχουν και διοργανώσεις που απευθύνονται στο κοινό με εισιτήριο ή άλλες που εξασφαλίζουν με προτεραιότητα γενναίες επιχορηγήσεις. Επίσης, δεν απευθυνθήκαμε ποτέ σε χορηγούς που θα μπορούσαν επέμβουν στο καλλιτεχνικό μας έργο και στη διοργάνωση ποικιλοτρόπως. Εμείς γνωρίζουμε ότι η βιντεοτέχνη είναι η ποίηση της κινούμενης εικόνας, είναι μια τέχνη δύσκολη που απαιτεί καλοπροαίρετο και ιδιαίτερα καλλιεργημένο κοινό, δεν είναι κάτι που το εμπορεύεσαι εύκολα με οποιοδήποτε τρόπο (επικοινωνιακό, οικονομικό, πολιτικό κτλ). Τα τελευταία χρόνια μεγάλο βάρος της παραγωγής έχει πέσει στους συνεργάτες μας, που μας παρέχουν το χώρο και τα μέσα προβολής και εμείς προσφέρουμε τις επιμέλειες και το επικοινωνιακό τους υλικό. Συνεχίζουμε βέβαια με μια υπόγεια ελπίδα ότι κάποια στιγμή το περιβάλλον θα διαμορφωθεί έτσι, ώστε όλο αυτό το εγχείρημα θα υλοποιείται πιο εύκολα και αγόγγυστα και εμείς θα μπορούμε να διοργανώνουμε  εκδηλώσεις με τις κατάλληλες προδιαγραφές παραγωγής για τα πολύ αξιόλογα έργα που μας προσφέρουν οι καλλιτέχνες.

6. Το Video Art Μηδέν έφτασε στον 14ο χρόνο του. Το πολιτιστικό κεφάλαιο που έχετε δημιουργήσει έχει γίνει κεφάλαιο και για την πόλη;

Γ. Π. Ελπίζουμε πως ναι, αν και αυτό μάλλον θα πρέπει να το κρίνει το κοινό της πόλης και όχι εμείς! Έχει δημιουργηθεί πάντως με τα χρόνια ένας σταθερός πυρήνας θεατών, ενώ ταυτόχρονα βλέπουμε σε κάθε διοργάνωση και νέους ανθρώπους, κάτι το οποίο δείχνει ότι ο κύκλος μεγαλώνει. Επίσης, όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες και επιμελητές, τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό έρχονται στην Καλαμάτα για να παρακολουθήσουν τις επιλογές μας, οπότε πιστεύουμε ότι οι διοργανώσεις μας είναι πια ένας σημαντικός πόλος έλξης κι αυτό είναι οπωσδήποτε θετικό για την πόλη.

7. Πως καταφέρνετε 14 χρόνια να είστε μαζί στη διοργάνωση του Video Art Μηδέν; Τις διαφωνίες σας πως τις γεφυρώνετε;

Γ.Π. Όσον αφορά τις επιλογές και την επιμέλεια, η ομάδα είναι πλέον μεγάλη, και ο καθένας μας επιλέγει τις θεματικές ή τις κατηγορίες έργων που προτιμά να διαπραγματευτεί στο δικό του κομμάτι επιμέλειας. Κάπως έτσι γίνεται ο διαχωρισμός του υλικού. Είναι αξιοσημείωτο πάντως ότι το «γούστο», οι εννοιολογικές και αισθητικές κατευθύνσεις του καθενός μας και οι τελικές επιλογές είναι τόσο διαφορετικές που, αν ο καθένας μας έκανε ένα δικό του φεστιβάλ με αυστηρά προσωπικό γούστο, όλα θα είχαν διαφορετική ταυτότητα! Εδώ όμως είναι και το ενδιαφέρον, ο πλουραλισμός και η πολυσυλλεκτικότητα που αναπτύσσονται μέσα από τον καθένα μας, δημιουργώντας ένα παλίμψηστο εικόνων και ερεθισμάτων, που το απολαμβάνουμε και εμείς οι ίδιοι -όπως ελπίζουμε βέβαια ότι το απολαμβάνει εξίσου και το κοινό μας!

______________________

Βιογραφικά στοιχεία:

Η Γιούλα Παπαδοπούλου και η Μαργαρίτα Σταυράκη είναι ιδρυτικά μέλη και καλλιτεχνικές διευθύντριες του Video Art Μηδέν.

Η Γιούλα Παπαδοπούλου σπούδασε Ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) Αθήνας και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές (ΜΑ) στις «Ψηφιακές Μορφές Τέχνης», στην ΑΣΚΤ, απ’ όπου αποφοίτησε με υποτροφία καλύτερης επίδοσης ΙΚΥ. Έχει παρακολουθήσει επίσης μαθήματα βιντεοτέχνης στη  Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης. Ασχολείται κυρίως με τη βιντεοτέχνη και τις ψηφιακές μορφές τέχνης. Έχει παρουσιάσει έργα της σε περισσότερες από 50 εκθέσεις και διοργανώσεις βιντεοτέχνης και ψηφιακών τεχνών στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει συνεργαστεί με διάφορες καλλιτεχνικές ομάδες σε συλλογικά project.

Η Μαργαρίτα Σταυράκη είναι εικαστικός και επιμελήτρια βίντεο τέχνης που ερευνά αισθητικά και θεωρητικά την σχέση του χώρου, του αντικειμένου και της σωματικής δράσης με την αφήγηση. Σπούδασε Ζωγραφική και Σκηνογραφία στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών/ Ελλάδα και στην Academia di Belle Arti di Brera/ Ιταλία (1999). Κατέχει Master πτυχίο στις Καλές Τέχνες και την Σκηνογραφία από το London Institute - Central Saint Martins/ Αγγλία-Ολλανδία, με ειδίκευση στις Νέες Τεχνολογίες και την Τέχνη από την σχολή HGK Zurich/ Ελβετία, (2001), με υποτροφία του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» (Μέγαρο Μουσικής Αθηνών). Έχει συμμετάσχει με εικαστικά έργα, επιτόπιες εγκαταστάσεις και βίντεο σε εκθέσεις και εικαστικές συναντήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει συνεργαστεί με ομάδες χορού, θεάτρου και μουσικής, που κάνουν χρήση Νέων Μέσων.

 

Info: www.festivalmiden.gr