Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2018 22:49

Η Βασιλική Σαραντοπούλου αφηγείται “μαγικές” ιστορίες στην Καλαμάτα

Συνέντευξη στη Μαρία Νίκα 
Συναντηθήκαμε ένα βροχερό απόγευμα σε κεντρικό καφέ της πόλης. Το προηγούμενο βράδυ την είχα απολαύσει στο Θέατρο Νηπιαγωγείο να αφηγείται ιστορίες για ερωτευμένους που ταξιδεύουν στα πέρατα της γης, για την αγάπη που δεν έχει «φύλο» και τη «χώρα του αιώνιου καλοκαιριού», εκεί που δε σε βρίσκει ποτέ ούτε η λύπη ούτε ο θάνατος…

Όταν της ζήτησα τη συνέντευξη συγκινημένη από τις ιστορίες της, δεν γνώριζα ότι έχει και μεσσηνιακή καταγωγή - ο πατέρας της είναι από τη Μεσσήνη. 

Στο Θέατρο Νηπιαγωγείο της οδού Λεΐκων 24, η ηθοποιός Βασιλική Σαραντοπούλου παρουσιάζει το έργο «Ο άνδρας, η γυναίκα, η σκιά και άλλες ιστορίες για μεγάλους». Μια παράσταση με παραμύθια για ενήλικες, που ξεκίνησε να παίζεται πριν από ενάμιση χρόνο σε μικρούς, ιδιαίτερους χώρους της Αθήνας, όπως σπίτια ή καφενεία. Στην Καλαμάτα ήρθε πριν από λίγες μέρες και θα συνεχίσει να παρουσιάζεται έως τις 2 Δεκεμβρίου, κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 9.00 μ.μ., με ελεύθερη συνεισφορά αντί για κανονικό εισιτήριο.

- Τι σας έκανε να ανεβάσετε αυτή την παράσταση;

Αυτή η παράσταση έχει τη δική της ιστορία μέσα στο χρόνο. Από παιδί αγαπούσα τα παραμύθια, γιατί μου έλεγε πάρα πολλά η γιαγιά μου. Ένα από αυτά το βρήκα τυχαία, μεγάλη πια, γραμμένο σε μια συλλογή λαϊκών παραμυθιών. Παιδί νόμιζα ότι η γιαγιά μου το είχε επινοήσει, αλλά προφανώς από κάπου το είχε ακούσει και εκείνη ως παιδί. Συγκινήθηκα πολύ και άρχισα να καταλαβαίνω πως τα παραμύθια είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της πολιτισμικής ιστορίας. Άρχισα τότε να διαβάζω ξανά παραμύθια και κάπως έτσι έπεσα πάνω στο πρώτο της παράστασης «Ο άνδρας, η γυναίκα και η σκιά». Είναι από την Αφρική και μιλά για το θάνατο, συμφιλιώνει με έναν τρόπο τον άνθρωπο με τη θνητότητα. Το 2016 που ήρθα αντιμέτωπη με μια προσωπική απώλεια, ξαναθυμήθηκα αυτό το παραμύθι και σκέφτηκα να το επικοινωνήσω, να το ακούσουν και άλλοι. Γύρω από αυτό συγκεντρώθηκε και το υπόλοιπο υλικό. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε αυτή η σύνθεση από μια βαθιά προσωπική ανάγκη, αλλά και από ανάγκη επικοινωνίας με το κοινό. Τα παραμύθια είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να επικοινωνήσεις με τους θεατές, γιατί έχουν πολλά επίπεδα, είναι ανοιχτά σε ερμηνείες, ο καθένας μπορεί να καταλάβει και να αισθανθεί ό,τι θέλει.

- Οι ιστορίες είναι αλληγορικές; Συνδέονται με το σήμερα;

Απολύτως! Γιατί δεν είναι ιστορίες που έχουν να κάνουν με την επικαιρότητα. Είναι αλληγορικές ναι, συμβολικές, αναφέρονται σε βαθιά υπαρξιακά ζητήματα. Ο έρωτας και το τι μπορεί να κάνει κάποιος αν αγαπάει, η σχέση του ανθρώπου με το χρόνο, η απώλεια της νεότητας και ο θάνατος είναι θέματα που απασχολούν τους ανθρώπους σε κάθε εποχή και σε κάθε χώρα. Κι επειδή η παράσταση ξεκίνησε από μικρούς χώρους, καφενεία κ.λπ., οι θεατές με έβλεπαν στα μάτια και τους έβλεπα, υπήρχε μια απολύτως άμεση επικοινωνία. Μετά το έργο προέκυπτε συζήτηση, έλεγε ο καθένας τη δική του ερμηνεία για τις ιστορίες, η οποία ήταν αποκαλυπτική για μένα. Αυτό που παρουσιάζεται τώρα στην Καλαμάτα έχει επιρροές και από όλα όσα μου έχουν πει οι θεατές έως τώρα και τους ευχαριστώ πολύ.

- Είναι ένα έργο που στήσατε μόνη σας από την αρχή ως το τέλος;

Υπήρχε μια πρώτη εκδοχή όπου ο τραγουδοποιός Δημήτρης Κωσταγιόλας είχε γράψει κάποια τραγούδια σε σχέση με τρία από τα παραμύθια της παράστασης. Τόλμησα όμως από ένα σημείο, να το φτιάξω από την αρχή και να το συνεχίσω μόνη μου. Έψαξα να βρω πώς θα γεφυρώσω τις ιστορίες, με ποια σειρά θα ακουστούν, επιχειρώντας μια σύνθεση. Πρώτη φορά κάνω μια τόσο προσωπική δουλειά, απ’ όλες τις απόψεις, οπότε είχα κι ένα φόβο, μια ανασφάλεια, κατά πόσο όλο αυτό θα αφορούσε και άλλους ανθρώπους. Έχει σημασία οι καλλιτέχνες να κάνουμε πράγματα που ενδιαφέρουν και τους άλλους, να μη λειτουργούμε “αυτιστικά”. Σιγά σιγά η ανταπόκριση μεγάλωσε, ο κόσμος με στήριξε, οι διάφοροι χώροι επίσης με στήριξαν. Χωρίς να έχω κάποια διαφήμιση από πίσω, κάποια παραγωγή, το κοινό ερχόταν “στόμα με στόμα”. Δεν είχα βάλει ένα “dead line”. Είχα πει, αν “πάει” καλώς, αν δεν “πάει” πάλι καλώς. Ουσιαστικά η μία παράσταση έφερε την άλλη και δεν το περίμενα ότι θα παίζεται ενάμιση χρόνο τώρα και ότι θα έρθω στην Καλαμάτα μετά από προτροπή του Πέρη Μιχαηλίδη, ο οποίος πίστεψε αυτή τη δουλειά και την πρότεινε στην Καλλιρρόη Βελέντζα για το Θέατρο Νηπιαγωγείο. Στην αρχή με στήριξαν, φυσικά, φίλοι και δεν έχω λόγια να τους ευχαριστήσω, όμως πια έρχονται και άγνωστοι σε μένα άνθρωποι, με περιμένουν, μ’ αγκαλιάζουν με δάκρυα στα μάτια. Έχω πάρει πάρα πολλή αγάπη σε αυτό το ταξίδι. Για μένα δεν υπάρχει κάτι πιο σημαντικό. Να μοιράζεσαι στιγμές αγάπης, σαν ξόρκι απέναντι στο γεγονός ότι είμαστε περαστικοί.

- Ο τρόπος που αφηγείστε είναι “μαγικός”. Εκτός από την υποκριτική έχετε ασχοληθεί ειδικότερα με την τέχνη της αφήγησης;

Είχα παρακολουθήσει παλιά ένα σεμινάριο με τη Σάσα Βούλγαρη, αυτή την καταπληκτική αφηγήτρια. Ωστόσο δεν θεωρώ τον εαυτό μου παραμυθού ή αφηγήτρια, γιατί δεν έχω το ρεπερτόριο ενός παραμυθά, δεν έχω κάνει την έρευνα που έχει κάνει εκείνος. Εγώ το προσεγγίζω υποκριτικά, γιατί θεωρώ ότι και ο ηθοποιός με έναν τρόπο είναι ένας αφηγητής. Η αφήγηση ίσως είναι από τις πρώτες μορφές παραστατικής τέχνης. Δηλαδή και το θέατρο κάπως έτσι ξεκίνησε, γύρω από μια φωτιά, γύρω από έναν βωμό, κάποιος έλεγε μια ιστορία. Μ’ ενδιαφέρει επίσης αυτή η λεπτή γραμμή του πόσο ταυτίζεται ο αφηγητής με τα πρόσωπα και του πόσο μπορεί να παίρνει απόσταση από αυτό που λέει για να συνεχίσει η ιστορία. Να συνεχίζει η ιστορία, αυτό έχει σημασία.

- Παίζετε και σε σπίτια. Πώς γίνεται; Σας καλούν; Είναι μια συνήθεια που ξεκίνησε από άλλες χώρες της Ευρώπης;

Ναι, συμβαίνει αρκετά χρόνια. Κατ’ αρχήν υπάρχει ο εξαιρετικός Ηλίας Κουνέλας, ο οποίος έδινε για αρκετό καιρό θεατρικές παραστάσεις κατ’ οίκον αποκλειστικά και σε νοσοκομεία. Από αυτόν εμπνεύστηκα αυτή την ιδέα. Ξεκίνησα στην αρχή με φίλους, μέσα από το facebook και σιγά σιγά αυτό “άνοιξε”, επίσης από στόμα σε στόμα. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρουσιάζεις μια παράσταση σε σπίτι. Έτυχε να με καλέσουν σε ένα σπίτι όπου είχαν έναν άνθρωπο ο οποίος δεν μπορούσε να μετακινηθεί, όμως οι δικοί του ήθελαν πάρα πολύ να του οργανώσουν μια παράσταση. Το σκηνικό έχει μόνο πέντε αντικείμενα, τα οποία χωράνε σε μια τσάντα κι έτσι προσαρμόζεται παντού από έναν πολύ μικρό χώρο μέχρι ένα μεγάλο σαλόνι. Οι οικοδεσπότες έχουν την επιλογή να καλέσουν μόνο φίλους τους ή και αγνώστους. Αυτή τη στιγμή, ας πούμε, στην Αθήνα, παρουσιάζω την παράσταση στο σπίτι μιας συναδέλφου ηθοποιού, της Κάλλις Μαυρομάτη, που έχει «ανοίξει», δηλαδή μπορεί να έρθει και κάποιος που δεν ξέρει ούτε εμένα ούτε εκείνη. Να πάρει τηλέφωνο και να έρθει στο σπίτι της να δει την παράσταση, με ελεύθερη συνεισφορά όπως πάντα. Ποτέ η παράσταση δεν είναι ίδια. Κάθε φορά συμβαίνει κάτι μαγικό.

- Κι εδώ είδα στο τέλος της παράστασης δυο μεγάλες κυρίες που ήρθαν και σας χαιρέτισαν πολύ συγκινημένες. Οι μεγάλοι έχουν περισσότερο ανάγκη τα παραμύθια;

Νομίζω ότι δεν έχει σημασία η ηλικία. Την προηγούμενη φορά ήταν πολύ συγκινημένες δυο κοπέλες, νομίζω φοιτήτριες στην Καλαμάτα, το πολύ 20 ετών. Είναι ευτυχία για μένα το ότι συγκινούνται οι άνθρωποι, γιατί αυτός είναι ο στόχος της παράστασης. Να συγκινηθεί κάποιος, να θυμηθεί, να νιώσει, να γλυκάνει μέσα του. Γιατί, όλοι λιγότερο ή περισσότερο βιώνουμε μια κατάσταση πολύ άγρια. Χρειαζόμαστε μια ξεκούραση από τον βομβαρδισμό των εικόνων της καθημερινότητας. Από αυτά που βλέπουμε στο δρόμο, στην τηλεόραση, στις οθόνες. Χρειαζόμαστε ένα “ταξίδι”. Βέβαια, να πούμε επίσης πως τα λαϊκά παραμύθια ξεκίνησαν να λέγονται για μεγάλους, επεξεργάζονταν με έναν τρόπο διάφορα θέματα της κοινότητας. Γι’ αυτό και πολλές φορές έχουν μια σκληρότητα, ιδίως τα ελληνικά. Με τον γερμανικό ρομαντισμό ξεκίνησε η προσπάθεια να «γλυκάνουν» ώστε να τα ακούνε και παιδιά. Οι μεγάλοι πάντως ίσως τα ΄χουμε περισσότερο ανάγκη.

- Τα χαρτάκια με τα μηνύματα που δίνετε στο κλείσιμο της παράστασης οι θεατές τα παίρνουν μαζί τους; Εγώ το δικό μου το κράτησα πάντως.

Εννοείται! Αυτός είναι ο στόχος. Είναι χειροποίητα, με τα γράμματά μου. Κάθε χαρτάκι έχει μία επιλεγμένη φράση από κάθε παραμύθι, που θεωρώ ότι είναι σαν απόσταγμα της κάθε ιστορίας. Ήθελα οι θεατές να παίρνουν κάτι στο τέλος. Ιδανικά, θα έφτιαχνα ένα πρόγραμμα με τις ιστορίες ή με ένα άρθρο για την ιστορία των παραμυθιών. Όμως κι αυτό με τα χαρτάκια, “fortune cookie” τα έχουν πει, αποδείχθηκε πολύ ωραίο, γιατί είναι σαν να παίρνουν κάτι κι από μένα, που θα κρατήσει στο χρόνο. Πολλές φορές μάλιστα μου λένε “κοίτα, μου έτυχε αυτό και δε μπορεί να είναι τυχαίο, γιατί αυτό ακριβώς σκεφτόμουν αυτό τον καιρό” ή “πήρα τη φράση από το αγαπημένο μου παραμύθι!”.

- Τα αντικείμενα του σκηνικού έχουν κάποιο συμβολισμό;

Είναι δώρα αγαπημένων προσώπων και έτσι είναι σαν να τους έχω μαζί μου στην παράσταση. Η υδρόγειος σφαίρα είναι δώρο μιας πολύ αγαπημένης φίλης και πρόταση σκηνική. Μου είπε, “αχ, έχω μια φωτεινή υδρόγειο στο σπίτι, θα ταίριαζε στην παράσταση, μιας και είναι παραμύθια από διάφορες χώρες, θα στη φέρω!”. Το κουτί είναι και αυτό δώρο με ιδιαίτερη συναισθηματική αξία.

- Το μουσικό όργανο;

Είναι μια καλίμπα, επίσης δώρο, ένα αφρικανικό όργανο, που υπάρχει σε διάφορα μεγέθη και μπορεί να το παίξει ακόμη κι ένα μικρό παιδί και να είναι εύηχο, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες μουσικές γνώσεις. Νερό ήθελα οπωσδήποτε να έχει η παράσταση, γιατί χωρίς αυτό δεν υπάρχει ζωή. Την κανάτα ή το βάζο τα ζητώ πάντα από κάθε χώρο που πηγαίνω. Είναι και η ταυτότητα του κάθε φορά οικοδεσπότη, είτε πρόκειται για θεατρικό χώρο, είτε για καφενείο, είτε για σπίτι. Η πορτοκαλί χάρτινη βαρκούλα είναι η μόνη χειροτεχνία που ξέρω να κάνω και μου την έχει μάθει ο μπαμπάς μου.

- Οι ιστορίες σας μιλούν για τον έρωτα και το θάνατο. Είναι οι σημαντικότερες έννοιες στη ζωή μας;

Νομίζω ναι. Γιατί όλοι μας ερχόμαστε αναπόφευκτα κάποια στιγμή αντιμέτωποι με το θάνατο, την οριστική σιωπή αγαπημένων μας προσώπων. Όμως πέρα από το οριστικό τέλος βιώνουμε όλοι καθημερινές μικρές ή μεγαλύτερες απώλειες, π.χ. μιας δουλειάς, μιας σχέσης. Κι αυτά είναι μικροί θάνατοι. Και βέβαια έρωτας δεν είναι μόνο η έλξη για έναν άνθρωπο, ο θαυμασμός, η ερωτική σχέση, αλλά και μια συνάντηση, που μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή, μια επικοινωνία με ένα βιβλίο για παράδειγμα ή ένα έργο τέχνης.

- Αυτή την εποχή, στην Αθήνα, συμμετέχετε και στις «Γυναίκες» της Γαλάτειας Καζαντζάκη, σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη…

Είναι μια νουβέλα της Γαλάτειας Καζαντζάκη, της πρώτης συζύγου του Νίκου Καζαντζάκη. Ένα κείμενο διαμάντι, με την έννοια ότι ενώ γράφτηκε το 1933, είναι συγκλονιστικά, κατά τη γνώμη μας, επίκαιρο. Πέντε αδελφές συνομιλούν μεταξύ τους και ακούμε την ιστορία της κάθε μιας. Μέσα από αυτές τις γυναίκες βλέπουμε ουσιαστικά πέντε διαφορετικές στάσεις ζωής. Απέναντι στο χρήμα, απέναντι στο γάμο, στην οικογένεια, απέναντι στον έρωτα. Και τίθεται το ζήτημα πως τελικά μόνο μέσα από συλλογικές διαδικασίες μπορούμε να βρούμε ίσως ένα καταφύγιο, μια λύση, έναν τρόπο να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα. Γιατί ο καθένας μόνος του δεν μπορεί να κάνει και πολλά πράγματα, και η Γαλάτεια, στρατευμένη στις αριστερές ιδέες της εποχής, το λέει πολύ καθαρά αυτό. Απέναντι στον ατομικισμό που βιώνουμε σήμερα προτάσσει τη συλλογική δράση. Τη σκηνοθεσία έχει κάνει ο Πέρης Μιχαηλίδης, ο εξαιρετικός αυτός άνθρωπος του θεάτρου, ο οποίος, εκτός από σκηνοθέτης και ηθοποιός, είναι δάσκαλος υποκριτικής και έμπνευση για μας. Το έργο παίζεται δεύτερη χρονιά και επειδή είναι πολύ θερμή η ανταπόκριση του κόσμου, σκεφτόμαστε να το συνεχίσουμε και το Δεκέμβρη. Στην παράσταση είμαστε με τη Νάντια Δαλκυριάδου, τη Δήμητρα Μπάσιου, την Κατερίνα Σούλη και τη Βιβή Τάγαρη. Έχουμε και μία εξαιρετική μουσικό, ακορντεονίστα, την Έλσα Στουρνάρα, η οποία τραγουδάει επίσης καταπληκτικά. Στο Θέατρο Βαφείο - Λάκης Καραλής, στον Κεραμεικό, Αγίου Όρους 16, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 9.00.

- Σας ευχαριστώ πολύ.

- Κι εγώ σας ευχαριστώ.