Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2015 01:34

Γιώργος Πολίτης: “Η κρίση οφείλεται στην καθολική ανομία”

Συνέντευξη στη Μαρία Νίκα
Με την κρίση και την ελληνική κοινωνία καταπιάνεται στο τελευταίο του βιβλίο ο Γιώργος Ν. Πολίτης. «Να σηκωθούμε όρθιοι - Η επανάσταση της κοινής λογικής» έχει τίτλο και το παρουσιάζει σήμερα Παρασκευή, στις 8.30 το βράδυ στην Καλαμάτα, στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Λίγο πριν από την εκδήλωση, που διοργανώνουν το βιβλιοπωλείο «Βιβλιόπολις» και οι εκδόσεις Ψυχογιός, ο Γιώργος Πολίτης μίλησε στην Kalamata Journal…

 - Τι σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο;
Δύο λόγοι. Ο πρώτος είναι ότι σκεφτόμουν πόσο ρηχή είναι η επιμονή στην οικονομική ανάλυση της κρίσης. Η κρίση οφείλεται στο οικονομικό ναυάγιο ή στην καθολική ανομία, που τριάντα χρόνια τώρα, πότισε την κοινωνία ως τα σπλάχνα; Κι αν, όντως, η ανομία είναι η ρίζα του προβλήματος, γιατί ασχολούμαστε διαρκώς και μόνο με τους καρπούς του; Ο δεύτερος λόγος είναι ότι ζούμε σε μια διαρκή σύγχυση. Χρησιμοποιούμε όρους και έννοιες χωρίς να ξέρουμε τη σωστή τους σημασία. Εξ αιτίας της σύγχυσης δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε. Η φιλοσοφία είναι πολύτιμος φίλος για όποιον θέλει να διαλύσει τις συγχύσεις και να καταλάβει καλύτερα τι πραγματικά συμβαίνει στην κοινωνία. Σε αυτό το σκοπό, θα μπορούσα, ίσως να βοηθήσω. Τι εννοώ: Δεν μπορείς να λες ότι η ατομική ιδιοκτησία είναι το Άγιο Δισκοπότηρο του φιλελευθερισμού και την ίδια στιγμή να λες ότι η εξοντωτική αύξηση των φόρων, ο ΕΝΦΙΑ, ο πολλαπλασιασμός των τελών κυκλοφορίας είναι φιλελεύθερα μέτρα. Πρόκειται για λογικό σφάλμα, για λογική αντίφαση. Η αύξηση των φόρων, ανεξάρτητα από το να είναι ορθή, εσφαλμένη, χυδαία ή ανεκτή είναι σαφέστατα αντιφιλελεύθερη. Είναι μία μέθοδος που θα έπρεπε να αρέσει στη σοσιαλιστική αριστερά και να την απεχθάνεται η φιλελεύθερη δεξιά. Κι εμείς στη χώρα του υπαρκτού παραλογισμού, είδαμε -στις εκλογές του Ιανουαρίου- το καταπληκτικό: η δεξιά να υπερασπίζεται τον ΕΝΦΙΑ και η αριστερά να υπόσχεται να τον καταργήσει. Σε όλο τον κόσμο, η αριστερά βάζει φόρους και η δεξιά κόβει κράτος. Εμείς είμαστε η μόνη χώρα που όλοι βάζουν φόρους. Απλώς η αριστερά βάζει περισσότερους. Αυτό όμως θα έπρεπε να ήταν αναμενόμενο.

- Λέτε ότι η κρίση δεν είναι οικονομική αλλά ηθική. Επίσης ότι δεν υπάρχει «δεξιά» ή «αριστερή» λύση. Δηλαδή το θέμα δεν είναι και πολιτικό;
Ασφαλώς είναι και πολιτικό. Το «αριστερά» ή «δεξιά» όμως είναι πρωτίστως οικονομική διάκριση και φωτίζει τον δρόμο προς τον οποίο στρέφεται η πολιτική. Το δικό μας πρόβλημα δεν είναι αν θα στραφούμε σε αριστερότερες ή δεξιότερες λύσεις, αλλά αν θα ακολουθήσουμε λογικές λύσεις. Και λογικές λύσεις υπάρχουν σε όλο το πολιτικό φάσμα. Όμως, εμείς εξ αιτίας του παραλογισμού που διαποτίζει την πολιτεία και την κοινωνία, ακολουθούμε, κατά κανόνα, παράλογους δρόμους. Η εμμονή στην οικονομική ανάγνωση της κρίσης είναι εντελώς επιδερμική γι’ αυτό και δεν μπορεί να οδηγήσει σε λύση του προβλήματος. Αντίθετα, αν καταλάβουμε ότι είμαστε μια κοινωνία όπου επικρατεί η αναξιοκρατία και η ατιμωρησία, θα καταλάβουμε ότι όσο αυτό δεν αλλάζει, τίποτε καλό δεν μας περιμένει, όσα οικονομικά μέτρα και εάν πάρουμε, ανεξάρτητα από το εάν τα μέτρα αυτά είναι «αριστερά» ή «δεξιά».

-Αναφέρεστε, μεταξύ άλλων, στη Βουλή. Ποια είναι η γνώμη σας για τη σημερινή Ελληνική Βουλή;
Να σας πω μια άσκηση που βάζω στους φοιτητές μου: Δώστε μια ώρα από τη ζωή σας, για να ακούσετε μια συζήτηση της Βουλής. Και προσπαθήσετε σε όσα ακούτε να εντοπίσετε ένα επιχείρημα. Είναι σχεδόν αδύνατο. Οι βουλευτές σπανίως καταφεύγουν στη χρήση επιχειρημάτων, στη χρήση αποδεικτικού λόγου. Αυτό που κάνουν είναι να επαναλαμβάνουν τις θέσεις των κομμάτων τους, άλλοι με φωνές και άλλοι πιο ήπια. Αλλά οι θέσεις από μόνες τους δεν λένε τίποτα. Αυτό που χρειάζεται, για να επιλέξεις την ορθή απόφαση, δεν είναι να βάλεις τις θέσεις δίπλα-δίπλα. Αυτό που χρειάζεται είναι η αξιολόγηση των επιχειρημάτων που στηρίζουν ή δεν στηρίζουν μία θέση. Η ποιότητα του πολιτικού διαλόγου έχει κατρακυλήσει την τελευταία εξαετία στη χώρα μας. Ελπίζω, κάπου εδώ, να αρχίσει η αντιστροφή της τάσης.

-Έχετε πει πως, ακόμη κι αν μας χάριζαν όλο το χρέος, η χώρα δεν θα σωζόταν, γιατί σε λίγα χρόνια πάλι τα ίδια προβλήματα θα δημιουργούσαμε. Είμαστε τόσο «άχρηστοι» ως λαός;
Όχι βέβαια! Ποτέ δεν θα το έλεγα αυτό. Κάθε άλλο παρά άχρηστοι είμαστε. Απλώς τις τελευταίες δεκαετίες αναδείχθηκαν τα πιο αρνητικά μας γνωρίσματα. Πάρτε για παράδειγμα την εργατικότητα. Αυτή ήταν κατ’ εξοχήν γνώρισμα του ελληνικού λαού και ήταν μάλιστα αυτή που μας έβγαλε από τα ματωμένα χαλάσματα της δεκαετίας του ’40. Αναλογιστείτε από που ξεκίνησε τότε η προσπάθεια ανάταξης της χώρας και πόσο ψηλότερα βρεθήκαμε μέσα στα επόμενα τριάντα χρόνια. Αλλά, από τη στιγμή που τη θέση της εργατικότητας πήρε η αντίληψη της ελάχιστης προσπάθειας, της πλάγιας οδού, της εξαπάτησης των τρίτων (δηλαδή του κράτους, των ξένων κ.τλ.) άλλαξαν οι όροι. Για να μπορέσει ένας λαός να προοδεύσει χρειάζεται πίστη σε υψηλές αξίες και οργάνωση μέσα από ισχυρούς κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς. Η ελληνική οικονομία κατέρρευσε, συμπαρασύροντας μαζί της και το κράτος, επειδή ακριβώς κατέρρευσαν οι θεσμοί της μεταπολιτευτικής κοινωνίας.

- Μιλάτε για μια κοινωνία σε σύγχυση, παρανοϊκή, μια χώρα όπου βασιλεύει η βαθιά αναξιοκρατία. Κάνετε λόγο για έναν «ελληνικό υπαρκτό σουρεαλισμό». Δεν βλέπετε τίποτα καλό;
Ο σουρεαλισμός ως ρεύμα της τέχνης είναι εξαίρετος. Ως τρόπος οργάνωσης του κράτους είναι προβληματικός. Κάθε οργανωμένη πολιτεία, κάθε μορφή ανθρώπινης κοινωνίας χρειάζεται μια κανονικότητα. Χρειάζεται το σεβασμό σε ένα ορισμένο πλαίσιο κανόνων, που διέπουν τη ζωή των ανθρώπων. Προφανώς κάθε κοινωνία μπορεί να επιλέξει τους δικούς της κανόνες. Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό πλαίσιο για όλους σε κάθε τόπο και χρόνο. Όσα συστήματα πίστεψαν σε κάτι τέτοιο, κατέρρευσαν με πάταγο και όσα πιστέψουν στο μέλλον θα πάθουν το ίδιο. Βλέπετε που οδήγησε η προσπάθεια «εξαγωγής» της δημοκρατίας στις χώρες της Ανατολής. Λέω λοιπόν, ότι κάθε κοινωνία ελεύθερα μπορεί να επιλέξει το πλαίσιο κανόνων που την εξυπηρετούν. Και έχει το δικαίωμα να αλλάζει αυτούς τούς κανόνες, όποτε κρίνει ότι πρέπει να αλλάξουν. Ωστόσο, μέχρι να τους αλλάξει, οφείλει να τους σέβεται, αλλιώς είναι αδύνατο να μακροημερεύσει.

- Διδάσκετε στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, έρχεστε σε επαφή με νέους ανθρώπους. Αυτή η γενιά σας δίνει κάποια ελπίδα;
Διδάσκω και στην Καλαμάτα, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και είναι ξεχωριστή η χαρά μου κάθε φορά που βρίσκομαι εδώ. Oυσιαστικά η νέα γενιά είναι η μόνη ελπίδα. Από αυτήν θα έλθουν λύσεις και αλλαγές. Οι μεγαλύτεροι μοιάζουν εθισμένοι στη νοσηρότητα. Ωστόσο, για να μπορέσουν οι νέοι να πραγματοποιήσουν την αλλαγή, χρειάζεται να τους διευκολύνει η παιδεία. Και η παιδεία μας, που είναι στηριγμένη στην αποστήθιση, βάζει φράγματα σε κάθε νεανική ελπίδα. Σκοπός της παιδείας θα έπρεπε να είναι η καλλιέργεια ήθους και κριτικής αντίληψης. Όχι το αναμάσημα της κληρονομημένης γνώσης. Αν δεν ξεφύγουμε από αυτές τις εμμονές, τίποτε καλό δεν πρόκειται να δούμε. Απεναντίας, αρκεί να ξεφύγουμε από αυτό, για να αλλάξουν όλα.

*Ο Γιώργος Ν. Πολίτης γεννήθηκε το 1972 στην Αθήνα. Σπούδασε δημοσιογραφία και φιλοσοφία στην Ελλάδα και τη Βρετανία. Είναι επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 1991 συνεργάζεται με ελληνικά και διεθνή περιοδικά, εφημερίδες και τηλεοπτικές εκπομπές. Από τις Εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορούν τα βιβλία του "Το δικαίωμα της πολιτικής ανυπακοής" και "Να σηκωθούμε όρθιοι - Η επανάσταση της κοινής λογικής". Πρόσφατα έργα του: "Μπαρούτι και Μέλι", 2008 (μυθιστόρημα), "Ελευθερία και Εξουσία" (2010) "Έννοιες και όροι του Κορνήλιου Καστοριάδη", (2013)