Παρασκευή, 01 Σεπτεμβρίου 2017 16:41

Βιαστείτε, προστατέψτε τον Κυπαρισσιακό Κόλπο λέει το Συμβούλιο της Επικρατείας

Η ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ Π.Δ. 
Βγήκε στη δημοσιότητα η γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας (175/2017) σχετικά με το Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος του υπουργείου Περιβάλλοντος για την προστασία του Κυπαρισσιακού Κόλπου. Από την μεγαλύτερη από 7.000 λέξεις γνωμοδότηση προκύπτει ότι αφενός το υπουργείο δεν έχει πείσει ότι το Σχέδιο που υπέβαλε στο Συμβούλιο της Επικρατείας διασφαλίζει ένα αυστηρό καθεστώς προστασίας του Κυπαρισσιακού Κόλπου και αφετέρου ότι έχει καθυστερήσει να κλείσει αυτό το θέμα και καλεί τη διοίκηση «να προβεί στις ενέργειες» που υποδεικνύει το ΣτΕ «το συντομότερο δυνατόν», δεδομένης και της καταδίκης της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο…

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με τη γνωμοδότηση των Αθ. Ράντου (Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Ε’ Τμήματος), Χρ. Ντουχάνη (Σύμβουλος) και Αν Σκούφαλου (Πάρεδρος), επιστρέφει στο υπουργείο το Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος «προκειμένου η Διοίκηση να εξετάσει ενδελεχώς και να βεβαιώσει, κατά ειδικό και συγκεκριμένο τρόπο, αν τυχόν, κατ’ εξαίρεση, οι εγκεκριμένες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες πληρούν τις διαδικαστικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλιώς να επανυποβάλει το σχέδιο αφού τηρήσει τη σχετική διαδικασία με την σύνταξη Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων». Επιπλέον δε η γνωμοδότηση τονίζει ότι Ζώνη Αγροτικού Τοπίου που περιβάλλει τη κυρίως προστατευόμενη περιοχή, ενδεχομένως δημιουργήσει κινδύνους σε αυτή από την πρόκληση μεγάλης πυκνότητας περιβαλλοντικών πιέσεων και ως εκ τούτου καλείται η διοίκηση να εξετάσει εάν οι ‘’ρυθμίσεις που αφορούν τη ΖΑΤ συνάδουν με τον σκοπό του χαρακτηρισμού της κυρίως προστατευόμενης περιοχής ως «Περιοχής Προστασίας της Φύσης»’’.

Σε ό,τι αφορά την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών λόγω και της καταδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο της Επικρατείας σημειώνει: «Με την απόφαση του Δ.Ε.Ε. της 10.112016 (υπόθεση C- 504/14» Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας) κρίθηκε ότι η Ελληνική Δημοκρατία, έχοντας ανεχθεί σειρά επεμβάσεων στις περιοχές που αποτελούν το αντικείμενο του παρόντος σχεδίου» όπως η κατασκευή οικιών, η δημιουργία υποδομών πρόσβασης στην παραλία, η ασφαλτόστρωση υφιστάμενων οδών, το ελεύθερο «κάμπινγκ», η λειτουργία «μπαρ», η παρουσία κινητού εξοπλισμού και εγκαταστάσεων στις παραλίες αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας, η φωτορύπανση παραλιών, η αλιευτική δραστηριότητα, η χορήγηση οικοδομικών αδειών, και, περαιτέρω, παραλείποντας να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα, όπως η θέσπιση συνεκτικού και αυστηρού νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου, για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 6 παρ. 2 και 3 καθώς και 12 παρ. 1 στοιχ. β’ και δ’ της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Εν όψει τούτου, η Διοίκηση οφείλει να προβεί στις ενέργειες που αναφέρονται στην προηγούμενη παρατήρηση το συντομότερο δυνατόν, δεδομένου άλλωστε, ότι η οικ. 25794/20.5.2016 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Δ’ 141/24.5,2016), με την οποία θεσπίστηκαν, κατ’ εφαρμογή του ανωτέρω άρθρου 21 παρ. 9 του ν. 1650/1986, μέτρα προστασίας των εν λόγω περιοχών, έχει διετή ισχύ, με δυνατότητα παράτασης για ένα ακόμη έτος».

Σχετικά με τη Ζώνη Αγροτικού Τοπικού το ΣτΕ σημειώνει: «…με το σχέδιο θεσπίζεται περιφερειακή ζώνη προστασίας με την ονομασία «Ζώνη Αγροτικού Τοπίου – ΖΑΤ», στην οποία καθορίζονται διάφορες χρήσεις (αγροτουρισμός, καταστήματα εστίασης, χώροι υποδοχής επισκεπτών, υγιεινής και στάθμευσης, άσκηση γεωργικής δραστηριότητας, γεωργικές αποθήκες, μεταποιητικές μονάδες επεξεργασίας, τυποποίησης και συσκευασίας αγροτικών προϊόντων, βόσκηση, κατασκευή νέων και συντήρηση – εκσυγχρονισμός υφιστάμενων έργων υποδομής, οργανωμένη τουριστική κατασκήνωση, κέντρο μελέτης και περίθαλψης προστατευόμενων ειδών πανίδας, κύρια τουριστικά καταλύματα, κατοικία) με σχετικούς όρους και περιορισμούς δόμησης (ενδεικτικώς: καταστήματα εστίασης εμβαδού έως 120 τμ., κύρια τουριστικά καταλύματα μεγίστης δυναμικότητας 120 κλινών με όριο αρτιότητας, κατά τον κανόνα, τα 20 στρέμματα και, κατά παρέκκλιση, τα 10 στρέμματα καθώς και μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 7,5 μ. με προσαύξηση 1,5 μ. σε περίπτωση προσθήκης στέγης, κατοικία εμβαδού έως 200 τ.μ. με όριο αρτιότητας, κατά τον κανόνα, τα 20 στρέμματα και, κατά παρέκκλιση, τα 10 στρέμματα καθώς και μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 6,5 μ. με προσαύξηση 1,5 μ, σε περίπτωση προσθήκης στέγης). Η θέσπιση ΖΑΤ, καθ’ εαυτή, ευρίσκει, κατ1 αρχήν, έρεισμα στην ανωτέρω διάταξη του άρθρου 19 παρ. 6 του ν 1650/1986, κατά την οποία «Οι περιοχές των περιπτώσεων … και 2 [δηλαδή περιοχές προστασίας της φύσης] μπορεί να περιβάλλονται από περιφερειακή – ρυθμιστική ζώνη προστασίας, επαρκούς έκτασης, ώστε να κλιμακώνονται οι όροι και περιορισμοί για την καλύτερη διασφάλιση του προστατευτέου αντικειμένου». Πάντως, κατά τα ήδη γενόμενα δεκτά, (Π.Ε. 136/2006, 249/2008), η θέσπιση περιφερειακής ζώνης προστασίας δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση προς τον σκοπό προστασίας που επιδιώκει η κυρίως προστατευόμενη περιοχή. Εν προκειμένω, η «Επιτροπή Φύση 2000», με την από 27.5.2016 γνωμοδότησή της, διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, ότι οι επιτρεπόμενες στη ΖΑΤ δραστηριότητες μπορεί να προκαλέσουν μεγάλης πυκνότητας περιβαλλοντικές πιέσεις και απειλές για τα γειτονικά προστατευόμενα φυσικά συστήματα, κυρίως των κινούμενων αμμοθινών (ΠΠΦ – 1α, ΠΠΦ – 1β) και των σταθεροποιημένων θινών (ΠΠΦ – 2β και 2δ). Περαιτέρω, οι επιτρεπόμενες χρήσεις και οι σχετικοί όροι και περιορισμοί δόμησης εντός της ΖΑΤ δεν φαίνεται να διαφοροποιούνται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ΠΠΦ, με τις οποίες αυτή γειτνιάζει, τούτο δε, ειδικά, στην περίπτωση της γειτνίασης της ΖΑΤ με το τμήμα της παραλίας που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό της φωλεοποίησης της θαλάσσιας χελώνας. Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα, αν και διαπιστώνει ότι η θέσπιση ΖΑΤ ευρίσκει, κατ’ αρχήν, νόμιμο έρεισμα στις προμνημονευθείσες διατάξεις, δεν προβαίνει, προς το παρόν, σε ειδικό έλεγχο της νομιμότητας των προτεινόμενων στην ΖΑΤ χρήσεων, όρων και περιορισμών δόμησης, διότι, όπως εκτίθεται κατωτέρω, κρίνει ότι η επεξεργασία του σχεδίου πρέπει να αναβληθεί για άλλο λόγο, που αφορά την προηγούμενη τήρηση της διαδικασίας Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης. Επισημαίνει, όμως, ότι η Διοίκηση πρέπει, κατά την επανυποβολή του σχεδίου, να επανεξετάσει εάν οι ρυθμίσεις που αφορούν τη 2ΑΤ συνάδουν με τον σκοπό του χαρακτηρισμού της κυρίως προστατευόμενης περιοχής ως «Περιοχής Προστασίας της Φύσης», παραθέτοντας και σχετικά στοιχεία».

Τέλος για τη Μελέτη Στρατηγικής Μελέτης και την επιστροφή του Σχεδίου στη διοίκηση, το Συμβούλιο της Επικρατείας σημειώνει: «…σε Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (Σ.Π.Ε.) υποβάλλονται όλα τα σχέδια και προγράμματα τα οποία στο σύνολό τους ή εν μέρει εφαρμόζονται σε περιοχές του εθνικού σκέλους του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου Natura 2000 (ΤΚΣ και ΖΕΠ) και τα οποία ενδέχεται να τις επηρεάσουν σημαντικά, εξαιρουμένων των σχεδίων διαχείρισης και των προγραμμάτων δράσης που συνδέονται άμεσα ή είναι απαραίτητα για την διατήρηση και προστασία των περιοχών αυτών (βλ. Σ,τ.Ε. 2996/2014 Ολομ,).

13. Με το υπό επεξεργασία σχέδιο διατάγματος επιχειρείται ο χαρακτηρισμός, ως «Περιοχής Προστασίας της Φύσης», εκτάσεων οι οποίες περιλαμβάνονται, ως ΕΖΔ, στο δίκτυο Natura 2000, με τους ανωτέρω κωδικούς. Σε επαφή με τον πυρήνα αυτό οριοθετείται και ΖΑΤ, εντός της οποίας επιτρέπονται, κατά τα εκτεθέντα στην παρατήρηση 9, νέες χρήσεις και δραστηριότητες καθώς και διατήρηση ή εκσυγχρονισμός υφισταμένων έργων υποδομής, προβλέπονται δε σχετικοί όροι και περιορισμοί δόμησης. Το ως άνω πλέγμα των ρυθμίσεων της ΖΑΤ, εν όψει του περιεχομένου του και της επαφής της ΖΑΤ με τον πυρήνα της προστατευόμενης περιοχής, ενδέχεται να επηρεάζει σημαντικά τις ΕΖΔ., όπως άλλωστε, επεσήμανε η «Επιτροπή Φύση 2000» με την ανωτέρω από 27.5.2016 γνωμοδότησή της. Με το περιεχόμενο αυτό, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν συνιστούν αμιγές «σχέδιο διαχείρισης», κατά την έννοια των εφαρμοστέων διατάξεων, άμεσα συνδεόμενο και απαραίτητο για τη διαχείριση και προστασία της περιοχής, δηλαδή «σχέδιο διαχείρισης», το οποίο εξυπηρετεί αποκλειστικώς τους σκοπούς αυτούς, με συνέπεια την απαλλαγή του από την υποχρέωση υποβολής στη διαδικασία Σ.Π.Ε., αλλά αποτελούν «σχέδιο» μικτού χαρακτήρα, το οποίο υπάγεται στην ανωτέρω διαδικασία της 107017/28.8.2006 κ.υ.α. Εξ άλλου, οι ρυθμίσεις αυτές; καθορίζουν το πλαίσιο για την έκδοση αδειών και δραστηριοτήτων, οι οποίες ενδέχεται να εμπίπτουν στην πρώτη κατηγορία της 6ης Ομάδας της 15393/2332/2002 κ.υ.α. (όπως η οργανωμένη τουριστική κατασκήνωση και τα κύρια τουριστικά καταλύματα αναλόγως της δυναμικότητας τους). Με τα δεδομένα αυτά, το παρόν σχέδιο προεδρικού διατάγματος συνιστά «σχέδιο», κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, το οποίο προϋποθέτει την προηγούμενη τήρηση της διαδικασίας Σ.Π.Ε., με την εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2996/2014 Ολομ., Δ.Ε.Ε. απόφαση της 10,9.2015, υπόθεση C-473/14, Δήμος Κρωπίας κατά Υ.Π.Ε,Κ.Α. επί προδικαστικού ερωτήματος που διατυπώθηκε με την Σ.τ.Ε. 2996/2014 ΟλομΜ καθώς και Π.Ε. 12/2015).

14. Εν προκειμένω δεν έχει προηγηθεί του σχεδίου η απαιτουμένη, κατά τα ανωτέρω, διαδικασία Ι.Π.Ε. με την εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ωστόσο, το σχέδιο συνοδεύεται, όπως προαναφέρθηκε, από εγκεκριμένες κατά τα έτη 2012 και 2014 Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες. Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει ότι η επεξεργασία του σχεδίου πρέπει να αναβληθεί προκειμένου η Διοίκηση να εξετάσει ενδελεχώς και να βεβαιώσει, κατά ειδικό και συγκεκριμένο τρόπο, αν τυχόν, κατ’ εξαίρεση, οι εγκεκριμένες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες πληρούν τις διαδικαστικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλιώς να επανυποβάλει το σχέδιο αφού τηρήσει τη σχετική διαδικασία με την σύνταξη Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων».
Στ.Μ.