Δευτέρα, 22 Σεπτεμβρίου 2014 02:32

Μεσσηνιακή Επανάσταση, η πρώτη κοινωνική επανάσταση στην Ελλάδα

ΓΙΟΡΤΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΠΑΝΩ ΨΑΡΙ 
Γιατί η πρώτη κοινωνική επανάσταση στην Ελλάδα, μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους, είναι άγνωστη στους περισσότερους; Ποιες ήταν οι αιτίες εκείνης της επανάστασης και τι κοινά μπορεί να έχουν με τη σημερινή κατάσταση της κοινωνίας; Είναι η Μεσσηνιακή Επανάσταση του 1834, η επέτειος της οποίας γιορτάστηκε την Κυριακή το πρωί στο Πάνω Ψάρι…
(φωτογραφίες)

ΓΙΟΡΤΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΠΑΝΩ ΨΑΡΙ 
Γιατί η πρώτη κοινωνική επανάσταση στην Ελλάδα, μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους, είναι άγνωστη στους περισσότερους; Ποιες ήταν οι αιτίες εκείνης της επανάστασης και τι κοινά μπορεί να έχουν με τη σημερινή κατάσταση της κοινωνίας; Είναι η Μεσσηνιακή Επανάσταση του 1834, η επέτειος της οποίας γιορτάστηκε την Κυριακή το πρωί στο Πάνω Ψάρι…

«Η Μεσσηνιακή Επανάσταση του 1834 είχε όραμα και για τα σοβαρά προβλήματα της εποχής και για την κατοχύρωση των ατομικών ελευθεριών με την παραχώρηση Συντάγματος. Μάλιστα προηγήθηκε κατά 9 χρόνια της Επανάστασης της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 και 14 της παραχώρησης Συντάγματος στη Βαυαρία, την ιδιαίτερη πατρίδα του Όθωνα. Αποτελεί την πρώτη προσπάθεια, στο ελεύθερο πλέον ελληνικό κράτος, για τη μεταμόρφωση του αγρότη από δουλοπάροικο σε καλλιεργητή της δικής του γης, πολλές δεκαετίες πριν από το Κιλελέρ, που αποτελεί ιστορικό ορόσημο των αγώνων της αγροτιάς για την οικονομική και κοινωνική της αποκατάσταση», τόνισε ο κύριος ομιλητής της εκδήλωσης, Διονύσης Αθανασόπουλος, πρόεδρος του Προοδευτικού Συλλόγου Ψαρραίων Αττικής. Όπως πρόσθεσε, «η λευτεριά ενός λαού δεν ολοκληρώνεται με την αποχώρηση του κατακτητή αλλά απαιτείται και η κοινωνική απελευθέρωση την οποία ο ελληνικός λαός δεν γνώρισε». Ακόμη είπε ότι «ήταν η πρώτη οργανωμένη ένοπλη εξέγερση ενάντια στον Όθωνα και το θεσμό της Βασιλείας. Υπήρξε μάλιστα σχέδιο ταυτόχρονης εξέγερσης της Πελοποννήσου, της Ρούμελης και των νησιών της Ύδρας και των Σπετσών».
Ο δεύτερος ομιλητής της εκδήλωσης, Γιαννάκης Γκρίτζαλης, απόγονος του αρχηγού της Μεσσηνιακής Επανάστασης, Γιαννάκη Γκρίτζαλη, ο οποίος εκτελέστηκε, περιέγραψε την άθλια κατάσταση στην οποία είχαν βρεθεί οι αγωνιστές του ‘21 και όλος ο λαός, από την ασήκωτη φορολόγηση και από τον τρόπο που ασκούσαν εξουσία όχι μόνο οι εκπρόσωποι της τρόικας της εποχής αλλά και όλοι ο υπόλοιποι, οι οποίοι εμφανίστηκαν αφότου επικράτησαν οι επαναστάτες.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με δοξολογία στον Άγιο Δημήτριο του Πάνω Ψαρίου, από τον Μητροπολίτη Τριφυλίας και Ολυμπίας Χρυσόστομο. Ακολούθησαν οι ομιλίες, μετά ποιήματα από μαθητές του Δωρίου, στη συνέχεια κατατέθηκαν στεφάνια στο γκρεμισμένο σπίτι του Γιαννάκη Γκρίτζαλη, ακολούθως χοροί από τους Συλλόγους του Δωρίου και του Καπανακίου.
Παραβρέθηκαν ο υφυπουργός Άμυνας Γιάννης Λαμπρόπουλος, η αντιπεριφερειάρχης Ελένη Αλειφέρη, ο δήμαρχος Οιχαλίας Αριστείδης Σταθόπουλος, η γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος Νάντια Γιαννακοπούλου, ο περιφερειακός σύμβουλος Παναγιώτης Αλευράς, ο πρώην πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής και νυν περιφερειακός σύμβουλος Κωνσταντίνος Καράμπελας και πολλοί άλλοι.
Σύμφωνα με την ομιλία του Διονύση Αθανασόπουλου, σε ό,τι αφορά το ιστορικό της εξέγερσης, «στις 27 Ιούλη 1834 η εξέγερση άρχισε από το χωριό Μπέλεσι, με πρωτεργάτη έναν πρώην οπλαρχηγό της Επανάστασης του 1821, τον Ασημάκη Στεργιόπουλο. (…) Στις 29 Ιούλη ο έπαρχος Ολυμπίας Λάζαρος Κρεστενίτης ανέφερε στο νομάρχη Μεσσηνίας Δημήτριο Χρηστίδη ότι σε ολόκληρη την επαρχία έχουν συλληφθεί οι κρατικοί υπάλληλοι και έχουν καταλυθεί οι αρχές. Το ίδιο βράδυ ένοπλοι Ντρέδες από τα χωριά Ψάρι και Σουλιμά μπήκαν κρυφά στην Κυπαρισσία και κρύφτηκαν σε σπίτια συνεργατών τους. Άλλοι οπλισμένοι αγρότες κατέλαβαν το κάστρο της πόλης. Την άλλη μέρα όλοι μαζί ενώθηκαν με το Σώμα του Γιαννάκη Γκρίτζαλη και επιτέθηκαν στο κτήριο της νομαρχίας καθώς και στο σπίτι του βασιλικού εφόρου. Στις 31 Ιούλη ο νομάρχης, ο διευθυντής της νομαρχίας και ο βασιλικός έφορος οδηγήθηκαν στο Ψάρι, ως όμηροι, και έμειναν εκεί μέχρι τις 11 Αυγούστου. Στην Κυπαρισσία οι εξεγερμένοι κατήργησαν όλα τα κρατικά όργανα, αντικαθιστώντας τα με μια άμεσα ανακλητή επιτροπή. Ταυτόχρονα, οι πρώην οπλαρχηγοί Μητροπέτροβας και Αναστάσης Τζαμαλής εξεγέρθηκαν στο χωριό Γαράντζα της επαρχίας Ανδρούσας. Στο χωριό Ασλάναγα (Άρις) οι κάτοικοι αρχικά δεν δέχθηκαν τους εξεγερμένους αλλά κατόπιν άλλαξαν γνώμη και έδιωξαν τη στρατιωτική δύναμη που στάθμευε εκεί. Το ίδιο έγινε και στο Νησί, στις 2 Αυγούστου. Στο μεταξύ ο Μητροπέτροβας είχε ξεσηκώσει όλα τα χωριά της μεσσηνιακής πεδιάδας και σχεδίαζε να επιτεθεί στην Καλαμάτα. Άλλαξε όμως γνώμη, επιτέθηκε στην Ανδρίτσαινα, συνέλαβε το μοίραρχο και κατέλαβε την πόλη. Προχώρησε, με επιτυχία, στα χωριά των επαρχιών Γορτυνίας και Ολυμπίας. Στις 2 Αυγούστου κατέλαβε το χωριό Λεοντάρι και τη Μεγαλόπολη, χωρίς μάχη. Στις 4 Αυγούστου οι κάτοικοι της Δημητσάνας σταμάτησαν να υπακούουν στο στρατό και τελικά τα κρατικά όργανα κυνηγημένα αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην Τρίπολη. Σχεδιαζόταν επίθεση και ενάντια στην Τρίπολη από τους εξεγερμένους αλλά καθυστέρησε, παρότι είχαν καταλυφθεί όλα τα γύρω χωριά. Η κυβέρνηση της Αντιβασιλείας υπό την προεδρία του Κωλέττη κινήθηκε όμως αποτελεσματικά. Εξασφάλισε τα νώτα της, παραχωρώντας αμνηστία στους Μανιάτες και προαγωγές στους Ρουμελιώτες. Απέλυσε τον υπουργό Παιδείας Σχινά, που συγκέντρωνε τη λαϊκή δυσαρέσκεια και είχε «στοχοποιηθεί» απ’ την προκήρυξη των επαναστατών. Ταυτόχρονα, πέρασε στην επίθεση, κηρύσσοντας στρατιωτικό νόμο στη Μεσσηνία και σε περιοχές της χώρας όπου εκδηλωνόταν συμπάθεια προς την εξέγερση και οχύρωσε την Τρίπολη. Στις 7 Αυγούστου ο στρατηγός Σμαλτς με 2.000 στρατιώτες επιτέθηκε στους εξεγερμένους και τους απώθησε. Οι πρωτεργάτες της εξέγερσης επικηρύχθηκαν αντί του ποσού των 30.000 δραχμών ο καθένας, ποσό τεράστιο για τα δεδομένα εκείνης της εποχής. Αποφασίστηκε επίσης ο αφοπλισμός των κατοίκων όσων χωριών πήραν μέρος στην εξέγερση, ενώ το χωριό Ασλάναγα πυρπολήθηκε. Οι πρωτεργάτες της επανάστασης συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν»… 
Στ.Μ.