Σάββατο, 27 Ιουλίου 2019 03:31

Από την Αρχαία Μεσσήνη στο Μουσείο της Χώρας και στην ακρόπολη της Αρχαίας Κορώνης

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΡΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΗΛΙΤΣΗ-ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ  
Με την ευκαιρία της συνέντευξης Τύπου, για την παρουσίαση της έκθεσης “Αθέατη Μνήμη”, στο οχυρό συγκρότημα των Μούρτζινων-Τρουπάκηδων στην Παλιά Καρδαμύλη, η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, Ευαγγελία Μηλίτση έκανε και μια συνοπτική παρουσίαση του τεράστιου έργου που έχει υλοποιήσει τα τελευταία χρόνια η Υπηρεσία της. Έργο όμως που ορισμένες φορές είτε υπονομεύεται, όπως στην περίπτωση του δρόμου Τζάνε-Καλαμάκι, όπου αποδίδονται στην Εφορεία Αρχαιοτήτων άδικες κατηγορίες για τις μεγάλες καθυστερήσεις, είτε έργο που οικειοποιούνται άλλες αρχές, άλλοι φορείς, άλλα πρόσωπα αποφεύγοντας να αναγνωρίσουν τις προσπάθειες και την αποτελεσματικότητα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας…

Μερικά από τα σημαντικότερα θέματα στα οποία αναφέρθηκε η Ευαγγελία Μηλίτση είναι τα έργα και οι παρεμβάσεις στη Αρχαία Μεσσήνη, ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του Μουσείου της Χώρας, το οποίο ανέφερε ότι είναι από τα πιο σημαντικά της Ελλάδας, ο δρόμος Τζάνε-Καλαμάκι και η διάσωση της ακρόπολης της Αρχαίας Κορώνης που βρίσκεται στο λόφο επάνω από το Πεταλίδι, η ανάδειξη της εισόδου του Κάστρου της Καλαμάτας αλλά και η γενικότερη ανάδειξη ολόκληρου του μνημείου. 

Η Ευαγγελία Μηλίτση απάντησε και σε ερώτηση της Kalamata Journal σχετικά με την κριτική που γίνεται από ορισμένες πλευρές, όπως από το “Διάζωμα”, ότι οι αρχαιολόγοι έχουν τη νοοτροπία του ιδιοκτήτη των αρχαιοτήτων της χώρας ενώ ο ρόλος τους είναι του θεματοφύλακα της αρχαιολογικής κληρονομιάς. Όπως απάντησε “είναι σαφές ότι δεν θεωρούμε τα μνημεία ιδιοκτησία μας. Για όνομα του Θεού κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο. Όμως θεματοφύλακες είμαστε και αισθανόμαστε έτσι. (...) Τα μνημεία πρέπει να διατηρήσουν το δημόσιο ρόλο και χαρακτήρα τους, μέσα όμως από μια ευέλικτη προσέγγιση, μέσα από χρηματοδότηση, ώστε να μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά. Κανένας δεν θέλει να αφήνει τα μνημεία να καταρρέουν. Εμείς δεν κάνουμε μόνο τους διαιτητές στους αρχαιολογικούς χώρους αλλά επεμβαίνουμε ώστε να διατηρηθούν και να σωθούν”.

Σε ό,τι αφορά τη χρήση των μνημείων η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας τόνισε ότι “έχουμε αποδείξει εμπράκτως πόσο μας ενδιαφέρει να υπάρχει βιωματική σχέση ανάμεσα στους πολίτες και τα μνημεία. Γι’ αυτό και έχουμε συνδιοργανώσει διάφορα φεστιβάλ σε μνημεία όπως το Διεθνές Νεανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος στην Αρχαία Μεσσήνη, το Φεστιβάλ στο κάστρο Beaufort στο λόφο της Στούπας και άλλα. Θέλουμε καλλιτέχνες, ομάδες κοινού να είναι μέσα στα μνημεία και να τα βιώνουν. Ο σκοπός είναι τα μνημεία να έχουν ενεργό ρόλο, να μην είναι νεκροί χώροι με την παλιά μουσειακή αντίληψη. Να δημιουργούν συναισθήματα χαράς, ευφορίας, ανάτασης, διασκέδασης, ψυχαγωγίας. Έμπρακτα το υποστηρίζω αυτό και εγώ και οι συνεργάτες μου, όλοι όσοι είμαστε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία”. 

ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ

Σε ό,τι αφορά την Αρχαία Μεσσήνη η κ. Μηλίτση σημείωσε ότι “είναι σπουδαίος αρχαιολογικός χώρος με διαρκώς αυξανόμενη προσέλευση επισκεπτών. Η ομαλή λειτουργία εξασφαλίζεται χάρη στο προσωπικό που υπηρετεί εκεί και είναι αρμοδιότητας του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, φύλακες, εργάτες κ.λπ Είναι τεράστιος αρχαιολογικός χώρος και απαιτεί συνέργειες και πολλές προσπάθειες για να μπορέσει κανείς να τον τιθασεύσει. Έχουμε πολύ καλή συνεργασία με τον καθηγητή Πέτρο Θέμελη”. 

Στην Αρχαία Μεσσήνη, συνέχισε η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων, βρίσκεται σε εξέλιξη έργο κατασκευής στεγάστρου προστασίας στη βορειοανατολική στοά του Γυμνασίου στο στάδιο της αρχαίας πόλης, με προϋπολογισμό 450.000 ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει και την περίφραξη και γενικότερες εργασίες ανάδειξης του χώρου. Η απορρόφηση είναι καλή, είπε η κ. Μηλίτση, προσθέτοντας πάντως ότι “υπήρξε μια εμπλοκή, η μελέτη αρχικά δεν ήταν ώριμη, έπρεπε να γίνουν συμπληρώσεις, παράλληλες εγκρίσεις κ.λπ. Όταν λύθηκαν τα διαδικαστικά και τα διοικητικά θέματα έπρεπε να προκηρύξουμε, λόγω του ύψους της δαπάνης, διεθνή διαγωνισμό, κάτι που συνεπάγεται ιδιαίτερα χρονοβόρες διαδικασίες. Τον προηγούμενο Σεπτέμβρη είχαμε αποτέλεσμα, υπογράφηκε η σύμβαση, έχει δεσμευτεί ο ανάδοχος ότι θα παραδώσει το στέγαστρο  μέχρι τον επόμενο Οκτώβριο. Εμείς διατηρούμε κάποιες επιφυλάξεις για το αν θα παραδοθεί εγκαίρως διότι υπάρχουν καθυστερήσεις”. 

Ακόμη η κ. Μηλίτση σημείωσε ότι η Υπηρεσία της συνεργάστηκε με το Δήμο Μεσσήνης για την προώθηση του έργου του χώρου στάθμευσης στην Αρχαία Μεσσήνη. Τόνισε ότι εργάτες της Υπηρεσίας ασχολούνται καθημερινά με τις ανάγκες της Αρχαίας Μεσσήνης, ότι έχουν προσληφθεί 14 φύλακες ώστε ο αρχαιολογικός χώρος να λειτουργεί με διευρυμένο ωράριο. 

Σχετικά με την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στις καλλιτεχνικές επιχειρήσεις για τις παραστάσεις που ανεβάζουν στον αρχαιολογικό χώρο η κ. Μηλίτση τόνισε ότι “η πολιτεία δεν είναι υποχρεωμένη να παρέχει ρεύμα στους διοργανωτές. Στους περισσότερους αρχαιολογικούς χώρους δεν γίνεται αυτό. Με αυτό τον τρόπο θα πρέπει το Ελληνικό Δημόσιο να πληρώνει το ρεύμα για συναυλίες ιδιωτικού χαρακτήρα. Γι’ αυτό στις εγκρίσεις παραχώρησης προϋπόθεση είναι η χρήση γεννήτριας από τον οργανωτή”. 

Επιπλέον η κ. Μηλίτση σημείωσε ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο η διαδικασία της απευθείας ανάθεσης της λειτουργίας του αναψυκτηρίου της Αρχαίας Μεσσήνης (όπως και του Ανακτόρου του Νέστορος, του Κάστρου της Μεθώνης και του Νιόκαστρου) από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων. Ωστόσο πρόσθεσε ότι μέχρι να λειτουργήσει το αναψυκτήριο έχουν εγκατασταθεί στον αρχαιολογικό χώρο αυτόματοι πωλητές νερού και αναψυκτικών.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΩΡΑΣ

Η μακρόχρονη καθυστέρηση για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του Αρχαιολογικού Μουσείου της Χώρας “που είναι από τα σημαντικότερα της Ελλάδας, φιλοξενεί αριστουργήματα από το Ανάκτορο του Νέστορος, την Περιστεριά και τις μυκηναϊκές θέσεις” δεν οφείλεται στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, είπε η κ. Μηλίτση, αλλά στις “δαιδαλώδεις διαδικασίες που απαιτήθηκαν για το οικόπεδο, για τη δωρεά από το Δήμο προς το υπουργείο Πολιτισμού, και για άλλες διοικητικές διαδικασίες καθώς και σε μια δυσκολία με τον ανάδοχο μελετητή”.

Η έκθεση στο Μουσείο της Χώρας είναι απαρχαιωμένη, είπε η κ. Μηλίτση, υπογραμμίζοντας ότι χρειάζεται νέα μελέτη που να βασίζεται στις σύγχρονες αντιλήψεις. Η οριστική μελέτη για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του Μουσείου έχει ολοκληρωθεί, είπε η διευθύντρια, ωστόσο πρόσθεσε ότι εκκρεμεί μετά η μελέτη εφαρμογής”. Επιπλέον σημείωσε ότι έχει οριστεί ομάδα εργασίας που επεξεργάζεται τη νέα μουσειολογική έκθεση, ενώ ανακοίνωσε ότι πρόσωπο από τη Χώρα προσφέρθηκε να κάνει μια σημαντική χορηγία για την κατασκευή μιας αίθουσας προσθήκης για την επέκταση του Μουσείου. 

ΠΕΤΑΛΙΔΙ - ΑΡΧΑΙΑ ΚΟΡΩΝΗ - ΔΡΟΜΟΣ ΤΖΑΝΕ-ΚΑΛΑΜΑΚΙ

Σε ό,τι αφορά τις μεγάλες καθυστερήσεις του δρόμου Τζάνε-Καλαμάκι, η μελέτη του οποίου προέβλεπε να περάσει μέσα από τον ιστό της Αρχαίας Κορώνης, που βρίσκεται στο λόφο επάνω από το Πεταλίδι, η κ. Μηλίτση τόνισε: “Γι αυτόν τον δρόμο, από τη στιγμή που ήρθε ως φάκελος στην Υπηρεσία τη δεκαετία του ‘90, οι αρμόδιες υπηρεσίες πάντα τόνιζαν ότι η παράκαμψη του Πεταλιδίου δεν πρέπει να περάσει από το λόφο της ακρόπολης. Με κάθε τρόπο τονίστηκε ότι εκεί υπάρχουν αρχαία και θα προέκυπτε πρόβλημα. Οι Υπηρεσίες ζητούσαν να βρεθεί άλλη λύση, δυστυχώς αυτό δεν έγινε ποτέ. Βγήκαν οι εγκρίσεις του έργου παρά τις αρνητικές εισηγήσεις των Υπηρεσιών του υπουργείου. Ξεκίνησε ένα έργο που με μαθηματική ακρίβεια θα έπεφτε πάνω σε αρχαιότητες, όπως και έγινε. Όταν έγιναν οι πρώτες τομές της χάραξης του δρόμου σχεδόν επιφανειακά βγήκαν πολύ σπουδαίες αρχαιότητες, τμήματα δημόσιων κτιρίων, ψηφιδωτά κ.ά Εκεί καταλάβαμε ότι πρέπει να βρούμε εναλλακτικό τρόπο προκειμένου να μην βρεθούμε στη δυσάρεστη θέση, όχι μόνο σαν υπουργείο Πολιτισμού αλλά σαν πολιτεία, τον 21ο αιώνα να καταστρέφουμε τον πυρήνα μιας αρχαίας πόλης για να περάσει ένας σύγχρονος δρόμος”. 

Τότε, συνέχισε η κ. Μηλίτση, μεταφέρθηκε ο δρόμος λίγο πιο ανατολικά και προβλέφθηκε η κατασκευή μικρής σήραγγας cut and cover. Όμως “και σε αυτή τη χάραξη εντοπίστηκαν αρχαιότητες. Είμαστε στο νεκροταφείο της αρχαίας πόλης με ιστάμενο ρωμαϊκό κτίριο που είναι μαυσωλείο, έξω λογικά από την εντειχισμένη πόλη. Αλλά οι έρευνες έφεραν στο φως τμήματα ταφικών περιβόλων, πολύ σημαντικά ευρήματα και τάφους μεταγενέστερων εποχών και τμήμα όμοιο με το υφιστάμενο ρωμαϊκό μαυσωλείο”. Τέτοιες αρχαιοτήτες, εξήγησε η κ. Μηλίτση, βρέθηκαν και στην είσοδο και στην έξοδο του cut and cover, ωστόσο η λύση που έχει επιλεγεί είναι η έρευνα του χώρου και η προσωρινή μεταφορά κάποιων τμημάτων αυτών των ευρημάτων, τα οποία θα επανατοποθετηθούν στη συνέχεια στην αρχική τους θέση. Η κ. Μηλίτση υπογράμμισε ότι “το έργο διεξάγεται από την  Εφορεία υποδειγματικά, όπως μας λέει η Διαχειριστική Αρχή. Οι καθυστερήσεις κατά κύριο λόγο οφείλονται σε άλλα θέματα και όχι στην αρχαιολογικό εργο. Κυρίως σε θέματα απαλλοτριώσεων ή δεν ξέρω τι άλλο. Εφόσον ανταποκριθούν τόσο ο εργολάβος του έργου όσο και οι τεχνικές υπηρεσίες ώστε να βρεθεί ένας τρόπος υλοποίησης της μελέτης ανάδειξης επάνω από το cut and cover νομίζω ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στη διάνοιξη του. Οι αρχαιότητες μετακινούνται, επανατοποθετούνται, γίνεται αρχαιολογικός χώρος επισκέψιμος για το κοινό με ενημερωτικές πινακίδες. Ουδέν κακόν αμιγές καλού... Μας δόθηκε μια δυνατότητα να αποκαλυφθούν αρχαιότητες και να δημιουργηθεί ένας ευπρεπής αρχαιολογικός χώρος που θα σηματοδοτήσει και τη σημασία του Πεταλιδίου ως θέση ανάπτυξης της Αρχαίας Κορώνης”. 

ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Σχετικά με το Κάστρο της Καλαμάτας, η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας ανέφερε ότι με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα ολοκληρώθηκαν εργασίες αποκατάστασης στο τείχος στην περιοχή της κεντρικής εισόδου και πλέον ξεκινούν οι αναθέσεις για εργασίες που προβλέπει η μελέτη, όπως υποδομές για τα μηχανολογικά και για τα αρδευτικά δίκτυα. Τα έργα θα ξεκινήσουν μέσα στο 2019 και θα συνεχιστούν και το 2020, είπε η κ. Μηλίτση και μέσα σε αυτά εντάσσεται και ο φωτισμός της εισόδου του Κάστρου, ενώ θα εκπονηθεί μελέτη για τον φωτισμό ολόκληρου του μνημείου, που είναι πιθανόν να ενταχθεί στο συγκεκριμένο έργο. Όπως επίσης, τόνισε τέλος η διευθύντρια, είναι πιθανό να ενταχθεί στο έργο και η πρόσταση σε χώρους του Κάστρου των ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Είπε ότι αρχικά είχε εξεταστεί η λύση να εγκατασταθεί μηχανισμός για την μεταφορά των ατόμων με κινητικές δυσκολίες δίπλα στη σκάλα του Κάστρου, τώρα όμως φαίνεται να κερδίζει έδαφος η κατασκευή ανελκυστήρα. 

Στ.Μ.