Παρασκευή, 06 Μαρτίου 2015 17:31

Μήπως η λύση για τα σκουπίδια είναι δίπλα μας;

Μυρτώ Φοίφα και Κώστας Δημητρόπουλος Μυρτώ Φοίφα και Κώστας Δημητρόπουλος

RE:THINK  PROJECT  

Της Μαρίας Νίκα 
Όταν ξεκίνησαν πριν από τρία χρόνια την κομποστοποίηση στην πόλη της Καλαμάτας, κάποιοι νόμιζαν ότι φτιάχνουν… κομπόστες (γλυκό)! Σήμερα έχουν καταφέρει, σε συνεργασία με το Δήμο, να τοποθετήσουν 61 συνοικιακούς κομποστοποιητές από την Αλαγονία μέχρι και τη Βέργα... 

(ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ)

RE:THINK  PROJECT  

Της Μαρίας Νίκα 

Όταν ξεκίνησαν πριν από τρία χρόνια την κομποστοποίηση στην πόλη της Καλαμάτας, κάποιοι νόμιζαν ότι φτιάχνουν… κομπόστες (γλυκό)! Σήμερα έχουν καταφέρει, σε συνεργασία με το Δήμο, να τοποθετήσουν 61 συνοικιακούς κομποστοποιητές από την Αλαγονία μέχρι και τη Βέργα. Αποτέλεσμα, η παραγωγή καλής ποιότητας δωρεάν εδαφοβελτιωτικού χώματος, η μείωση των οργανικών απορριμμάτων άρα και του κόστους διαχείρισής τους, καθώς και η ευαισθητοποίηση των ανθρώπων για το περιβάλλον και την ποιότητα της ζωής τους. 

Είναι η Μυρτώ Φοίφα και ο Κώστας Δημητρόπουλος, εκπρόσωποι της ομάδας Re:Think, που έχει την ευθύνη του Δικτύου Συνοικιακής Κομποστοποίησης στην περιοχή της Καλαμάτας, μια ιδέα που ξεκίνησε μετά τα γεγονότα της «Μαραθόλακκας». Της περιοχής στον Ταΰγετο που είχε μετατραπεί σε σκουπιδότοπο και που ακόμη δεν έχει αποκατασταθεί.
«Οι πρώτοι 10 κομποστοποιητές έγιναν με δικά μας έξοδα. Έχουμε αφιερώσει πάρα πολλές εργατοώρες, αλλά και υποδομές σε αυτό το εγχείρημα. Όταν ξεκινήσαμε, δεν περιμέναμε ότι θα είχαμε αυτή την εξέλιξη. Το κάναμε τελείως ακτιβιστικά και ονειροπόλα» λέει η Μυρτώ, που συμπληρώνει ότι τελευταία πραγματοποιήθηκε η συνεργασία με το Δήμο, οπότε η συνοικιακή κομποστοποίηση κατάφερε να «απλωθεί» στην πόλη. Επίσης η ομάδα έχει δημιουργήσει θέσεις εργασίας, αν και λειτουργεί χωρίς υπεραξία. 

Δίκτυο
Ξύλινα κουτιά έχουν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους, όπου κάτοικοι ή επαγγελματίες διαχειρίζονται χωρίς κανένα κόστος τα οργανικά τους σκουπίδια, παράγοντας κομπόστ, το οποίο παίρνουν δωρεάν για να το χρησιμοποιήσουν στις καλλιέργειές τους, σε έναν λαχανόκηπο ή σε μια γλάστρα στο μπαλκόνι τους.
Για να τοποθετηθεί ένας κομποστοποιητής σε μια γειτονιά πρέπει πρώτα να υπάρχουν οι άνθρωποι που θα τον λειτουργούν. «Από την αρχή επιμέναμε ότι οι κομποστοποιητές πρέπει να μπαίνουν όταν υπάρχει μια ομάδα που θα τους διαχειριστεί. Αν δεν έχεις ανθρώπους να το υποστηρίξουν δεν υπάρχει νόημα» σημειώνει η Μυρτώ. «Αυτή τη στιγμή τα κουτιά μας είναι διαχειρίσιμα από ομάδες κατοίκων και φορείς. Οι ομάδες κατοίκων που μπαίνουν μπροστά, αποτελούνται συνήθως από άτομα που ενδιαφέρονται να το κάνουν αυτό, είτε γιατί είναι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένα είτε γιατί ξέρουν ότι με την κομποστοποίηση θα δημιουργήσουν εύφορο χώμα για τις καλλιέργειες, τα μποστάνια, τους κήπους τους. Επίσης, μειώνεται ο όγκος των απορριμμάτων τους. Ειδικά τους επαγγελματίες τους βολεύει να μην έχουν όγκο και βάρος να μεταφέρουν, ενώ μειώνεται και η δυσοσμία από τη συσσώρευση των οργανικών υλικών στους κάδους τους καλοκαιρινούς μήνες».
Στόχος, λέει ο Κώστας, είναι οι πολίτες που διαχειρίζονται τα κουτιά να το αναλάβουν αυτό εξ ολοκλήρου, «οπότε να μη χρειάζεται κάποια υπηρεσία από το Δήμο να επιβλέπει, ούτε καν εμείς. Θέλει χρόνο. Εδώ για να μάθει ο κόσμος την ανακύκλωση πέρασε μια δεκαετία. Και η κομποστοποίηση θέλει λίγο περισσότερο κόπο. Βέβαια, οι υπηρεσίες πρασίνου και καθαριότητας, οι οποίες θα είχαν μια αρμοδιότητα σε αυτό το θέμα, λόγω έλλειψης προσωπικού δε μπορούν να το στηρίξουν, οπότε αναγκαστικά πάμε εμείς. Δίνουμε μια τεχνογνωσία και από εκεί και πέρα αναλαμβάνει ο κόσμος. Την ημέρα που γίνεται η τοποθέτηση πραγματοποιείται και ένα εργαστήριο, που το κάνει συνήθως η Μυρτώ, για το τι βάζουμε μέσα στο κουτί, τι δεν βάζουμε, τι πρέπει να προσέχουμε κ.λπ.».
Από τη στιγμή που θα μπει ο κομποστοποιητής, η ομάδα του Re:Think ξεκινά επαφή με τους ανθρώπους που τον διαχειρίζονται, ώστε να ξέρει πώς πάει η διαδικασία. Επίσης κάθε εβδομάδα γίνεται επιτόπιος έλεγχος. 

Λιγότερα σκουπίδια = οικονομία
Ένας από τους ανθρώπους οι οποίοι στηρίζουν το Rehink είναι ο γεωτοχνολόγος Παναγιώτης Κάτσαρης, με τη βοήθεια του οποίου η ομάδα έχει πραγματοποιήσει μετρήσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της κομποστοποίησης. «Σε συνεργασία με τον Παναγιώτη Κάτσαρη και τον ΕΛΓΟ έχουμε διαπιστώσει ότι μια τετραμελής οικογένεια, εάν πετάει μισό κιλό οργανικά την ημέρα (ελάχιστη χρήση) επί 350 μέρες το χρόνο είναι γύρω στα 175 κιλά. Με 1 κιλό οργανικά (μέση χρήση) πάμε στα 350 κιλά. Με 2 κιλά (μέγιστη χρήση) μας πάει περίπου στα 700 κιλά το χρόνο» λέει ο Κώστας.
Αν σκεφτεί κανείς ότι τους 61 κομποστοποιητές αυτή τη στιγμή διαχειρίζονται 350 εστίες (σπίτια, εστιατόρια, καφέ, σχολεία, κ.λπ.) μπορεί να καταλάβει πόσο μειώνεται ο όγκος των σκουπιδιών και πόσο μπορεί να μειωθεί περεταίρω εάν τα κουτιά και οι άνθρωποι που τα διαχειρίζονται αυξηθούν. Με αυτό τον τρόπο και ο Δήμος θα γλιτώσει χρήματα, αφού λιγότερα σκουπίδια σημαίνει μικρότερο κόστος για τη διαχείρισή τους (προσωπικό, μεταφορικά, βενζίνη, συντήρηση οχημάτων, λεφτά σε εργολάβους κ.ά.). «Σκέψου, αν υπήρχαν 1.000 κομποστοποιητές στην πόλη, πόσο λιγότερο ποσοστό οργανικού απορρίμματος θα πήγαινε στις χωματερές» παρατηρεί ο Κώστας.
«Έχουμε δώσει την πρώτη βάση για να προταθεί στο Δήμο, εν καιρώ: Ωραία, είδατε πώς λειτουργεί αυτό το πράγμα, πάμε να το κάνουμε μεγαλύτερο. Ο Δήμος, αν δώσει χώρο και χρόνο σε αυτό, θα δει τα οφέλη» τονίζει η Μυρτώ. 

Αυτάρκεια
«Αξίζει να έρθει ο κόσμος σε επαφή με τη γη και τις διεργασίες της, γιατί όντας σε μια καρέκλα ή ένα γραφείο δε μπορεί να αντιληφθεί τι συμβαίνει. Η επαφή με τη φύση αλλάζει το μυαλό και εκεί είναι το θέμα. Αυτός που φυτεύει ξέρει ότι όλο αυτό είναι ένας κύκλος. Έχω δωρεάν εδαφοβελτιωτικό χώμα για τις δικές μου ανάγκες, ελεγμένο και από τον ΕΛΓΟ για διάφορα, όπως τοξικότητα, δείκτες βλαστικότητας. Ήδη οι πρώτοι δείκτες που κάναμε στους κομποστοποιητές της τέντας είναι πάνω από 100%, όταν το ανώτερο είναι 120%. Και φαντάσου ότι έχουμε κάνει χώμα σε δημόσιο χώρο πρασίνου, σε συνθήκες αυτοδιαχείρισης, δηλαδή είναι κάτι που έχει πολλή ουσία από πίσω και νιώθω ότι στην Καλαμάτα δεν το έχουμε πολυπάρει χαμπάρι. Είναι και ένα εργαλείο για να ξαναδούμε τι σημαίνει αυτάρκεια γύρω μας, πρώτη ύλη, ενέργεια και πώς μπορούμε εμείς στο δικό μας χώρο να το διαχειριστούμε για δικό μας όφελος» λέει η Μυρτώ και προσθέτει:
«Είναι ένα τεράστιο σχέδιο. Λέμε τώρα για την Καλαμάτα Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Το σχέδιο της συνοικιακής κομποστοποίησης είναι τόσο μεγάλο που θα έπρεπε να υπερκεράζει όλα τα άλλα».
Και ο Κώστας: «Τι θα πει πολιτισμός; Ένα φεστιβάλ χορού και δρώμενα; Καλά είναι κι αυτά, αλλά κι εγώ θέλω να ζω σε μια πόλη που δε βγαίνω έξω από το σπίτι μου και βλέπω ένα μέτρο σκουπίδια… Αυτή τη στιγμή η διαχείριση των απορριμμάτων είναι η πιο κερδοφόρα μπίζνα που υπάρχει στον κόσμο, πιο πολύ και από τη διακίνηση ναρκωτικών ή όπλων» παρατηρεί ο Κώστας.
«Για μας η κατάσταση με τα σκουπίδια είναι αστεία, αλλά ο κόσμος δεν είναι έτοιμος να την αντιμετωπίσει» προσθέτει η Μυρτώ. «Στο μεγαλύτερο βαθμό θέλει απλά να φύγουν από την πόρτα του. Εμείς λέμε, πάρε την κατάσταση στα χέρια σου, ανέλαβε εσύ την ευθύνη, δες πόσο φθηνή είναι τελικά αυτή η διαδικασία και πόσο χαζά πλήρωνες. Ξέρουμε ότι θα έχουμε απέναντί μας αυτούς που θέλουν να κάνουν μπίζνα αυτή την κατάσταση, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης. Μας έχει κάνει επίσης εντύπωση ότι στους ανθρώπους που μας στηρίζουν είναι άτομα, τα οποία δεν περίμενες ποτέ ότι θα ήταν. Αντιθέτως, υπάρχουν άλλοι που περίμενες να σε υποστηρίξουν και δεν είναι». 

Αγρόκτημα φυσικής καλλιέργειας
Εκτός από το Re:Think, η Μυρτώ και ο Κώστας ασχολούνται επίσης με το Αγρόκτημα Φυσικής και Παραδοσιακής Καλλιέργειας Φοίφα. Έναν πανέμορφο χώρο που ανήκει στην οικογένεια της Μυρτώς και βρίσκεται στη Νέα Είσοδο της Καλαμάτας, όπου στεγάζεται και το Re:Think.
Με πολλή προσωπική εργασία προσπαθούν να διατηρήσουν ένα επισκέψιμο ανοιχτό αγρόκτημα προς όλο τον κόσμο, όπου οι άνθρωποι εκπαιδεύονται πάνω σε διάφορους άξονες του πολιτισμού της καλλιέργειας. Βασικά του αντικείμενα η παραδοσιακή φυσική καλλιέργεια, η κοσμποστοποίηση, η επανάχρηση, τα εργαστήρια δημιουργικής ανακύκλωσης που γίνονται από το Re:think. Και βέβαια, το πιο βασικό, η τράπεζα σπόρων από παραδοσιακές ποικιλίες που διατηρεί, η οποία συνεχώς αναπτύσσεται, διαθέτοντας σήμερα πάνω από 350 ποικιλίες. «Δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο στη Μεσσηνία. Και σε αυτό έχουμε συνεργασίες, βοήθεια από κόσμο, από τον ΕΛΓΟ, ό,τι μπορεί να κάνει κι αυτός χωρίς προσωπικό. Το κτήμα, πέρα από τα εργαστήρια που κάνει με σχολεία (όπου οι μαθητές πληρώνουν ένα συμβολικό ποσό), δεν έχει κάποια χρηματοδότηση» λέει η Μυρτώ.
Όσο για το τι γίνεται με τα σχολεία που επισκέπτονται το αγρόκτημα: Παίρνουν πληροφορίες για το πώς θα ξεκινήσουν έναν κήπο, για τα είδη της καλλιέργειας που υπάρχουν, τους τρόπους αντιμετώπισης ασθενειών, την κομποστοποίηση, την τράπεζα σπόρων, τον Κύκλο της Ζωής, την αυτονομία και την αυτάρκεια στη διατροφή μέσα από τις τοπικές ποικιλίες, τα παιδιά κάνουν αναγνώριση βοτάνων και εδώδιμων χόρτων, μαθαίνουν για τις ωφέλειές τους στην καθημερινή ζωή, παίζουν, έρχονται σε επαφή με τη γη, δοκιμάζουν προϊόντα από το μποστάνι, όπως δεκατιανό με πίτα, αλλά και χυμό από φυσικό βιολογικό πορτοκάλι.

Πληροφορίες

Re:Think: http://www.rethink-project.gr/
Αγρόκτημα Φυσικής Καλλιέργειας Φοίφα: https://www.facebook.com/farmafifapermaculture