Σάββατο, 06 Ιουνίου 2015 00:00

Σχόλια και ερωτήσεις για την Καλαμάτα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ KALAMATA:21 
«Το κοινό ρωτά, οι δημοσιογράφοι απαντούν», ήταν ο τίτλος της εκδήλωσης που έγινε χθες το βράδυ, στο Πνευματικό Κέντρο, με θέμα την υποψηφιότητα της Καλαμάτας για Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2021. Ωστόσο το κοινό, που ήταν και μικρό, μάλλον απέτυχε να παίξει το ρόλο του δημοσιογράφου ενώ και οι κανονικοί δημοσιογράφοι μάλλον δεν δώσαμε το ερέθισμα ώστε να μας γίνουν δύσκολες ερωτήσεις, που θα προκαλούσαν μια πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα…

Καλαμάτα, Ελευσίνα, Σύρος, Λάρισα, Ιωάννινα, Σάμος, Τρίπολη, Πειραιάς και άλλες πόλεις της Ελλάδας αρχίζουν να μπαίνουν στην τελική ευθεία για την πρώτη φάση του διαγωνισμού, την ετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας που πρέπει να κατατεθεί τον Οκτώβριο στο υπουργείο Πολιτισμού.
Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η «Kalamata Journal», η Καλαμάτα μαζί με τα Ιωάννινα έχουν τον πιο υψηλό προϋπολογισμό, με διαφορά μάλιστα, όσον αφορά την πρώτη φάση του διαγωνισμού. Καλαμάτα και Ιωάννινα έχουν προϋπολογίσει ότι θα δαπανήσουν σε αυτή τη φάση 250.000 ευρώ και η μεν Καλαμάτα προσδοκεί ότι το μισό ποσό θα καλυφθεί από χορηγούς, τα δε Ιωάννινα αναμένουν ότι θα εξασφαλίσουν χορηγίες ύψους 100.000 ευρώ.
Και πάλι όμως τα 250.000 ευρώ, είτε ένα μεγάλο μέρος τους καλυφθεί από χορηγούς είτε όχι, είναι πολλά λεφτά. Γιατί τέτοιο κόστος; Να σημειωθεί μάλιστα ότι ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Γραφείου Υποψηφιότητας «KALAMATA:21», Έκτωρ Τσατσούλης, το περασμένο φθινόπωρο, σε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Φάρις, είχε πει ότι στις πρώτες συζητήσεις του με το δήμαρχο, είχε ζητήσει 500.000 ευρώ προκειμένου να γίνει η καλύτερη δυνατή δουλειά…
Ο Δήμος Λαρισαίων, όπως μας είπε ο Άρης Ψίχας από το Γραφείο Επικοινωνίας του Δήμου, έχει προϋπολογίσει το κόστος της πρώτης φάσης στα 160.000 ευρώ. Το Γραφείο Υποψηφιότητας της Λάρισας ξεκίνησε να λειτουργεί εδώ και λίγες ημέρες, ενώ καλλιτεχνικός διευθυντής επιλέχθηκε ο Γιώργος Βουλγαράκης, δικηγόρος, ποιητής, πρώην πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, πρόεδρος του Φεστιβάλ Αθηνών στην περίοδο της Ολυμπιάδας της Αθήνας, σύμβουλος της Μελίνας Μερκούρη, με εμπειρία από τις διαδικασίες της πρώτης Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, που ήταν η Αθήνα. Ο Γιώργος Βουλγαράκης, σύμφωνα με όσα μας είπε ο Άρης Ψίχας, είναι άμισθος καλλιτεχνικός διευθυντής.
Ο Δήμος Ελευσίνας, όπως είπε στην  «Kalamata Journal» ο Γιώργος Σκιάννης, από την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Ελευσίνα 2021», χρηματοδοτεί τη πρώτη φάση διεκδίκησης του θεσμού με 90.000 ευρώ, ενώ υπάρχει αισιοδοξία ότι θα υπάρξει επιχορήγηση και από την Περιφέρεια Αττικής, καθώς και ιδιωτικές χορηγίες. Όπως καταλάβαμε, το μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς το βγάζει αυτή η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, από ανθρώπους που προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους, εκτός ενός επαγγελματικού στελέχους.
Από το Δήμο Σύρου δεν μπορέσαμε να αντλήσουμε πληροφορίες για την υποψηφιότητα Σύρος-Κυκλάδες, που για πολλούς αναμένεται να είναι ανταγωνιστική. Δύο ημέρες αναζητήσαμε τον υπεύθυνο μέσω του Δήμου αλλά δεν τον βρήκαμε!
Η Σάμος αποφάσισε να καταθέσει φάκελο υποψηφιότητας με μηδέν κόστος για το Δήμο, όπως είπε στην «Kalamata Journal» η Ελένη Χουσνή, που είναι μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής Εθελοντών (και Συνήγορος του Δημότη και της Επιχείρησης στο Δήμο).  «Είμαστε μια εθελοντική ομάδα, που μετά την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την υποβολή υποψηφιότητας, αναλάβαμε να ενημερώσουμε και να ευαισθητοποιήσουμε την τοπική κοινωνία, να συγκεντρώσουμε ιδέες. Η ιδιαιτερότητα της υποψηφιότητάς μας είναι ότι τα κάνουμε όλα εθελοντικά, ακόμη και το προωθητικό υλικό το ετοιμάζουν εθελοντές φωτογράφοι, γραφίστες κ.λπ Οι δε Υπηρεσίες του Δήμου θα αναλάβουν να κάνουν τη δουλειά που απαιτεί εξειδίκευση. Εμείς στη Σάμο θέλουμε να αποδείξουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας, με τον εθελοντισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουμε την αξία και το ρόλο που μπορούν να παίξουν οι επαγγελματίες του χώρου», μας είπε ακόμη η Ελένη Χουσνή από τη Σάμο.
Με αφορμή το παράδειγμα της Σάμου και όχι μόνο, η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι εδώ στην Καλαμάτα στους εθελοντές έχει ανατεθεί ένας δεύτερος ή και μικρότερος ρόλος.
Και δεν είναι μόνο οι εθελοντές. Είναι οι άνθρωποι που έχουν δουλέψει πάρα πολλά χρόνια και με κοινώς αναγνωρισμένη επιτυχία στις πολιτιστικές δομές του Δήμου, οι οποίοι απ’ ό,τι φαίνεται δεν κλήθηκαν να συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια. Στο Δήμο Ιωαννιτών, όπως είπε στην «Kalamata Journal» η Ελένη Ρεμπέλου, από το Γραφείο Επικοινωνίας του Δήμου, επιτελικό ρόλο στην ετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας έχει η καλλιτεχνική διευθύντρια του Πνευματικού Κέντρου, που είναι η Φάρις των Ιωαννίνων. Εδώ οι καλλιτεχνικοί διευθυντές των σχολών της Φάρις έχουν κάποιο ρόλο, τους προτάθηκε κάποιος ρόλος;|
Ένα άλλο θέμα σχετικά με την υποψηφιότητα της Καλαμάτας: Στα τέλη του 2013 η δημοτική αρχή Καλαμάτας έφερε στο Δημοτικό Συμβούλιο την πρόταση για την υποψηφιότητα της Καλαμάτας για Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2021, με την υπόσχεση για το άνοιγμα ενός μεγάλου διαλόγου για αυτό το θέμα. Ουσιαστικός διάλογος όμως δεν έχει γίνει ποτέ. Προς τα τέλη του 2014 μάλιστα η δημοτική αρχή ανακοίνωσε τα μέλη της Επιτροπής Πολιτιστικού Σχεδιασμού, αποκλείοντας παρατάξεις της αντιπολίτευσης, η οποία αντέδρασε σύσσωμη και καταψήφισε. Από τότε συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο δεν έχει ξαναγίνει για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα, ούτε και στο Διοικητικό Συμβούλιο της Φάρις, όπου απλά τίθενται για έγκριση θέματα του Γραφείου Υποψηφιότητας (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αρνείται κάποιος να δώσει τυχόν ζητούμενες διευκρινίσεις).
Να σημειωθεί ότι αυτή η Επιτροπή Πολιτιστικού Σχεδιασμού αν λειτουργεί τότε λειτουργεί κρυφά, γιατί δεν έχουμε ακούσει τίποτα γι’ αυτήν. Και δεν είναι όποια και όποια Επιτροπή αλλά έχει σκοπό «την εποπτεία των διαδικασιών σύνταξης του Επιχειρησιακού Προγράμματος Πολιτιστικής Ανάπτυξης του Δήμου Καλαμάτας για τη δεκαετία 2016-2025, καθώς και την εποπτεία των ενεργειών για τη σύνταξη και υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας». Τι γίνεται λοιπόν με αυτό το θέμα;
Η άποψή μας είναι ότι δεν γίνεται καμία πολιτική ζύμωση για το θέμα αυτό. Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στο Γραφείο Υποψηφιότητας, στο οποίο προφανώς θα δίνει της οδηγίες της η δημοτική αρχή.
Ίσως γι’ αυτό και το θέμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας δεν ενδιαφέρει πολλούς, άσχετα της θετικής άποψης που εκφράζουν όσοι ρωτιούνται  για την υποψηφιότητα της πόλης.
Υπάρχουν λοιπόν ενστάσεις για τα οικονομικά του εγχειρήματος, με την έννοια ότι ο προϋπολογισμός για την πρώτη φάση του διαγωνισμού είναι υψηλός. Ήδη η Καλαμάτα (μαζί με τα Ιωάννινα) ξεκίνησε δαπανώντας τα πιο πολλά από όλες τις υπόλοιπες υποψήφιες πόλεις, ενώ ακόμη δεν γνωρίζουμε το ποσοστό του κόστους που θα επιβαρυνθεί ο Δήμος συνολικά. Απ’ ότι έχουμε ακούσει από τον κ.Τσατσούλη, τυπικά τα πληρώνει όλα ο Δήμος. Υπάρχουν ζητήματα για την αξιοποίηση του ντόπιου δυναμικού και των εθελοντών σε επιτελικό επίπεδο, κάτι που δεν έγινε. Υπάρχουν ζητήματα και για την πολιτική διαχείριση ή και αξιοποίηση του θέματος από τη δημοτική αρχή.
Υπάρχουν όμως και άλλα θέματα εξαιρετικά σημαντικά, όπως το τι επιδιώκει, στην πραγματικότητα, να πετύχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από αυτό το θεσμό. Σημειώνουμε ότι για να γίνει κάποιος μέλος της Επιτροπής Πολιτιστικού Σχεδιασμού που αναφέραμε πιο πάνω, θα έπρεπε, μεταξύ άλλων, «να συμφωνεί με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους θεσμούς της» (έτσι γράφει η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου). Οι περισσότεροι όμως βιώνουμε  τι επιδιώκουν για την Ελλάδα και τους Έλληνες οι θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης…
Μιλήσαμε και με το δήμαρχο Πατρέων, τον Κώστα Πελετίδη, που είναι κομμουνιστής αλλά την ίδια άποψη με τη δική του, για το τι άφησε στην Πάτρα η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, την έχουν οι περισσότεροι Πατρινοί. «Θλίψη και δυστυχία», αυτό μας είπε ότι άφησε στην Πάτρα η Πολιτιστική Πρωτεύουσα και συνέχισε: «Ενώ έλεγαν ότι στην Πάτρα θα γίνει μια άνθιση των γραμμάτων, των τεχνών, του πολιτισμού, ότι θα έρθει οικονομική ανάπτυξη και το χρήμα θα ρέει, ότι θα λυθούν κρίσιμα ζητήματα της πόλης, στην πραγματικότητα οι μόνοι που επωφελήθηκαν είναι κάποιοι ιδιωτικοί φορείς που ολοκλήρωσαν τις ιδιωτικές τους εγκαταστάσεις. Το πολιτιστικό δυναμικό της πόλης έμεινε έξω από αυτή τη διαδικασία. Η ζωή στην πόλη δεν άλλαξε και δεν μπορούσε να αλλάξει, γιατί δεν άλλαζαν οι όροι ζωής. (…) Θεωρώ ότι και στην Καλαμάτα θα προσδοκούν κάποιοι ότι θα έρθουν τα πολλά χρήματα και θα γίνει μια αναγέννηση της πόλης. Όλο αυτό βάζει τον κόσμο σε μια διαδικασία να αναβάλλει και να μεταθέτει την επιδίωξη της προόδου που δικαιούται κάθε περιοχή. Γιατί να μην έχουμε σήμερα την πολιτιστική πρόοδο, γιατί να μην αναβαθμίσουμε σήμερα την πολιτιστική υποδομή, τον τουρισμό, την πολιτιστική δραστηριότητα και να περιμένουμε αυτό να γίνει όταν πάρουμε την Πολιτιστική Πρωτεύουσα; Στην Πάτρα αυτό γινόταν. Λέγανε περιμένετε να καταθέσουμε την υποψηφιότητα, περιμένετε να πάρουμε τον τίτλο, περιμένετε να έρθει η χρονιά μας και στο τέλος εκείνοι που επωφελήθηκαν ήταν εκείνοι που επωφελούνται πάντα. Άρα το συμπέρασμα που πρέπει να βγει είναι ότι οι πόλεις μας μπορούν να αναπτυχθούν επειδή το έχουν ανάγκη και το θέλουν, όχι επειδή θα είναι Πολιτιστική Πρωτεύουσα ή Ολυμπιακή Πόλη ή ό,τι άλλο τέτοιο».
Πάντως η εντύπωση που αποκομίσαμε μιλώντας με ανθρώπους από άλλες υποψήφιες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες είναι ότι μεταξύ των διαγωνιζόμενων η Καλαμάτα θεωρείται από τα φαβορί, για τους λόγους ότι ξεκίνησε πιο νωρίς από τους υπόλοιπους, ότι έχει υψηλό προϋπολογισμό, ότι έχει προβληθεί η υποψηφιότητά της κ.ά
Φαίνεται ότι πράγματι το Γραφείο Υποψηφιότητας έχει κάνει μεγάλη δουλειά μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο που καθορίζουν οι κανονισμοί και τα στελέχη του δουλεύουν με επαγγελματισμό και αδιάκοπα, άρα φαίνεται ότι έχουν μεγάλες πιθανότητες να πετύχουν το σκοπό τους.
Σύμφωνα με τα επίσημα κείμενα για το συγκεκριμένο θεσμό, «ο θεσμός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, ο οποίος δημιουργήθηκε με στόχο να συμβάλει στην προσέγγιση των λαών της Ευρώπης, είναι μια κοινοτική δράση για την ανάδειξη του πλούτου της ποικιλομορφίας, των κοινών πτυχών των ευρωπαϊκών πολιτισμών και τη βελτίωση της αλληλοκατανόησης μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών». Μπορεί εκείνοι που τα γράφουν αυτά ενδεχομένως να μην τα πολυπιστεύουν, πρέπει ωστόσο το Γραφείο Υποψηφιότητας να τα υπηρετήσει χωρίς εκπτώσεις. Και πρέπει να το κάνει γιατί «το θηρίο» έχει ξυπνήσει. Για το «θηρίο» έχει γράψει ο Παναγιώτης Φωτέας πριν 30 χρόνια. Έγραψε ο Φωτέας: «Δύο πράγματα υπάρχουν μέσα στον άνθρωπο εγγενώς: το θηρίο και το παιδί. Καταστροφή της ιστορίας και του πολιτισμού σημαίνει θάνατο της παιδικότητας μέσα στις ψυχές, οπότε αυτόματα αναβιώνει το θηρίο». Και σε άλλο σημείο γράφει: «Η Ευρώπη έχει ζήσει πολλές φορές την εμφάνιση του θηρίου. Την ξαναζεί σε αρχικά στάδια και σήμερα (έλεγε πριν 30 χρόνια). Η αναβίωση του ναζισμού, σε αρκετές χώρες της ηπείρου μας και ειδικά σε χώρες της Ευρώπης, δειγματίζει χαρακτηριστικά την εποχή μας. Παρόμοια φαινόμενα έρχονται από τον χαώδη κόσμο των απωθήσεων. Είναι συνδεδεμένα με ένα αθεράπευτο αίσθημα παρελθοντισμού που δεν έχει καμμία σχέση με την έννοια της παράδοσης και της ιστορικής συνείδησης. Είναι μια αντίληψη νοσηρής επιστροφής σε πηγές αυθαίρετα προσδιοριζόμενες ως καθαρές και αρχέγονες, απ’ όπου εκπήγασαν δήθεν αξεπέραστες και μόνιμες αξίες. Εκεί, σε αυτό το αίσθημα της αιώνιας ή αέναης επιστροφής ενυπάρχουν και οι ρίζες του ρατσισμού, διότι αυτές οι πηγές ή «αξίες» συναρτώνται με συγκεκριμένη φυλή ή λαούς, οπότε όλες οι άλλες θεωρούνται υποδεέστερες. Και σ’ αυτό ακριβώς το σημείο μια τέτοια κοσμοαντίληψη διαφέρει από την έννοια της παγκόσμιας πολιτιστικής παράδοσης και της ιστορίας των πολιτισμών, οι οποίοι οπωσδήποτε έχουν κάποιες κοινές μήτρες και κάποιες καταβολές, αλλά απευθύνονται στην Οικουμένη, γαλουχώντας και αναπτύσσοντας τον κόσμο ολόκληρο» (από το βιβλίο «Οι εκτροπές της κουλτούρας»)...
Το συντονισμό της συζήτησης χθες το βράδυ στο Πνευματικό Κέντρο έκανε ο Έκτωρ Τσατσούλης, ενώ οι δημοσιογράφοι που συμμετείχαν ήταν οι Μαριλένα Γυφτέα (Μεσόγειος TV), Δέσποινα Ηλιοπούλου (Farenews.gr), Άστρη Μαυρέα (City Fm 103,8 και messineawebtv.gr και αρχισυντάκτρια messiniaradio.gr), Σταύρος Μαρτίνος (kalatajournal.gr), Θανάσης Παντές (Φωνή και Flash της Μεσσηνίας), Παύλος Παύλου (kalamataIN), Δημήτρης Πλεμμένος (Ελευθερία) και Θανάσης Πουλόπουλος (αντιπρόεδρος Νότιας Ελληνικής Τηλεόρασης).
Σταύρος Μαρτίνος