Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014 00:00

Σε δραματικές συνθήκες οι τσιγγάνοι της Μεσσηνίας

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΑΠΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ 
Δεν λέει και κάτι καινούργιο το «Επιχειρησιακό σχέδιο δράσης για την ένταξη των ΡΟΜΑ της Περιφέρειας Πελοποννήσου», ωστόσο η περιγραφή των δραματικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία της υγείας τους, δείχνει το τεράστιο μέγεθος του ζητήματος. Το σχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 5 Δεκέμβρη…

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΑΠΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ 
Δεν λέει και κάτι καινούργιο το «Επιχειρησιακό σχέδιο δράσης για την ένταξη των ΡΟΜΑ της Περιφέρειας Πελοποννήσου», ωστόσο η περιγραφή των δραματικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία της υγείας τους, δείχνει το τεράστιο μέγεθος του ζητήματος. Το σχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 5 Δεκέμβρη…

Το επιχειρησιακό αυτό σχέδιο, όπως ανακοινώνει η Περιφέρεια Πελοποννήσου, θα βάλει τις προτεραιότητες ώστε «να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις υπέρβασης των εμποδίων του κοινωνικού αποκλεισμού των ΡΟΜΑ και να καθοριστούν οι όροι και προϋποθέσεις της κοινωνικής ένταξής τους»
Το επιχειρησιακό σχέδιο υπολογίζει το συνολικό αριθμό των τσιγγάνων που περιοδικά ζουν στη Μεσσηνία σε σχεδόν 2.600 άτομα.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το σύνολο σχεδόν των τσιγγάνων της Μεσσηνίας έχει εισοδήματα κάτω του ορίου της φτώχειας, τα οποία προέρχονται κυρίως από επιδόματα που χορηγεί το κράτος.
Ένα τεράστιο ποσοστό των παιδιών των τσιγγάνων δεν πηγαίνει σχολείο και σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού είναι αναλφάβητοι. Υπάρχει πολύ σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα από την ενδοοικογενειακή βία. Η ανεργία είναι επίσης τεράστια, ενώ η κατάσταση στην πρόληψη και προαγωγή της υγείας χαρακτηρίζεται «μάλλον δραματική». Ακόμη πολλοί τσιγγάνοι παρουσιάζουν συμπτώματα ψυχονευρωτικών διαταραχών είτε πραγματικά είτε πλαστά, προκειμένου να λαμβάνουν επιδόματα και επίσης πολλοί είναι εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες και αλκοόλ.
Το σχέδιο αναφέρεται περίπου διεξοδικά για την κατάσταση σε κάθε τσιγγάνικο οικισμό του Νομού, ενώ για τους τσιγγάνους της Αγίας Τριάδας Καλαμάτας, που είναι στην επικαιρότητα το τελευταίο διάστημα, η καταγραφή που έχει γίνει περιλαμβάνει τα εξής:
Κινητικότητα Πληθυσμού: Πρόκειται για μόνιμο πληθυσμό που διαβιεί στην περιοχή πάνω από 25 έτη.
Οικονομική Κατάσταση νοικοκυριών: Τα περισσότερα νοικοκυριά εντάσσονται στην κατηγορία των χαμηλών και κάτω του ορίου φτώχειας εισοδημάτων (έως 2.500€).
Αστικοδημοτική Τακτοποίηση: Η πλειονότητα του πληθυσμού είναι τακτοποιημένη αστικοδημοτικά. Οι περισσότεροι Ρομά των οικισμών είναι Δημότες Καλαμάτας σε ποσοστό 90% και οι υπόλοιποι σε άλλους δήμους.
Κοινωνικός αποκλεισμός – διακρίσεις: Οι Ρομά της περιοχής αντιμετωπίζονται ισότιμα με τον υπόλοιπο πληθυσμό και εξυπηρετούνται χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα από τις δημόσιες υπηρεσίες. Όμως σύμφωνα με δηλώσεις των ιδίων των ρομά αισθάνονται κοινωνικά αποκλεισμένοι.
Ενδοοικογενειακή Βία: Αποτελεί έντονο κοινωνικό πρόβλημα μεταξύ συζύγων-συντρόφων και από τους γονείς προς τα παιδιά.
Συμμετοχικότητα – Εκπροσώπηση - Άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων: Οι Ρομά του οικισμού ασκούν τα εκλογικά τους δικαιώματα με συνέπεια.
2. ΣΤΕΓΑΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Χωροθέτηση οικισμού - Αστικό περιβάλλον: Οι οικισμοί βρίσκονται στο ευρύτερο αστικό κέντρο του Δήμου Καλαμάτας στα βορειοδυτικά της πόλεως.
Τύπος Κατοικιών: Σε ότι αφορά στις κατοικίες, το σύνολό τους είναι παραπήγματα πρόχειρες κατασκευές με τσίγκο, πλαστικό και ξύλα σε μη ιδιόκτητα οικόπεδα, αλλά σε περιοχή του δήμου.
Δίκτυα υποδομών: Ενσωματωμένα στο δίκτυο του Δήμου Καλαμάτας. Ύδρευση έχει το 29% των κατοικιών, αντίστοιχα αποχέτευση σε βόθρους αυτοσχέδιους έχουν το 29%, πρόσβαση σε ηλεκτρισμό υπάρχει στο 12% των κατοικιών και συχνά υφίσταται ρευματοκλοπή.
3. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ – ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ
Ανεργία: Η ανεργία είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ομάδας στο μεγαλύτερο ποσοστό των οικισμών(50%) και από το υπόλοιπο πλήθος όσοι εργάζονται είναι σε περιστασιακή απασχόληση.
Οικονομική Τακτοποίηση: Η πλειονότητα υποβάλλει φορολογική δήλωση (71%).
Τομείς Απασχόλησης- Εποχικότητα – Κινητικότητα: Στους περισσότερους των ρομά ελάχιστοι εργάζονται ως δημοτικοί υπάλληλοι ή απασχολούνται κατά διαστήματα στις υπηρεσίες του Δήμου (καθαριότητας το 2%) ή εργάζονται περιστασιακά ως εργάτες σε κάθε είδος εργασία. Αρκετοί απασχολούνται περιστασιακά με το πλανόδιο εμπόριο παντός τύπου. Κάποιοι συγκεντρώνουν σίδερα τα οποία μεταπωλούν για ανακύκλωση.
Γυναικεία Απασχόληση: Στους περισσότερους συνοικισμούς, οι οποίοι δεν έχουν ενσωματωθεί στον κοινωνικό ιστό, δηλώνου αρκετές ρομά (17%) απασχόληση περιστασιακή
Ευκαιρίες για Επαγγελματική Εξέλιξη – Επιχειρηματικότητα: Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες ευκαιρίες για επαγγελματική εξέλιξη, λόγω απουσίας ικανών επαγγελματικών δεξιοτήτων.
4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αναλφαβητισμός: Ο αναλφαβητισμός χαρακτηρίζει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού, με μέσο επίπεδο φοίτησης τη Β’ δημοτικού, ενώ πολλοί λίγοι Ρομά έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση.
Μαθητική Διαρροή: Σε ό,τι αφορά την προσχολική αγωγή, αρκετοί Ρομά δεν εγγράφουν τα παιδιά τους στον Βρεφονηπιακό Σταθμό ή στον Παιδικό Σταθμό. Επίσης, όταν φθάσουν σε ηλικία κατάλληλη για την είσοδό τους στο νηπιαγωγείο, συχνά τα εγγράφουν αρχικά και σταδιακά τα αποσύρουν από το εκπαιδευτικό σύστημα. Η συνηθέστερη αιτιολόγηση αποτελεί η απόσταση του τόπου διαμονής τους από το νηπιαγωγείο και οι εργασίες της οικογένειας.
Στο Δημοτικό τα παιδιά εγγράφονται συνήθως μεγαλύτερα από την ηλικία που ορίζεται. Στις περισσότερες των περιπτώσεων όταν εγγράφονται στο Δημοτικό δεν γνωρίζουν καλά ελληνικά. Σχεδόν στο σύνολο τους οι τσιγγανόπαιδες απουσιάζουν πολλές περισσότερες ημέρες από το σχολείο, σε σχέση με τα υπόλοιπα παιδιά. Οι λόγοι που απουσιάζουν είναι διάφοροι, όπως η δεινή οικονομική κατάσταση και η έλλειψη σίτισης των παιδιών, η έλλειψη υπόδησης και ιματισμού τα επικριτικά σχόλια των συμμαθητών, η παιδική εργασία, οι γάμοι σε πολύ μικρή ηλικία (κυρίως τα κορίτσια) αλλά και η αδιαφορία. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα παιδιά που ολοκληρώνουν την Πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με μέσο επίπεδο την Γ’ τάξη δεν συνεχίζουν στην Δευτεροβάθμια (η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζει κυρίως τα κορίτσια). Αλλά και όσα εγγράφονται στο Γυμνάσιο, σπανίως ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση. Δύο μόνο αγόρια από όλο τον συνοικισμό έχουν κατορθώσει να εγγραφούν σε Λύκειο της περιοχής .
Πρόσβαση στην Εκπαίδευση: Υπάρχει Βρεφονηπιακός Σταθμός, Παιδικός Σταθμός, Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο, γυμνάσιο και Λύκειο. Τα κτίρια του Δημοτικού και Νηπιαγωγείου βρίσκονται σε αστική περιοχή και τα παιδιά που πηγαίνουν περπατώντας, χρειάζεται να περάσουν τον κεντρικό δημόσιο δρόμο απ’ όπου διέρχονται αυτοκίνητα και λεωφορεία. Τα παιδιά των Ρομά φοιτούν στις ίδιες αίθουσες και εντάσσονται στις ίδιες σχολικές τάξεις με τα παιδιά μη Ρομά. Η αντιμετώπιση των παιδιών Ρομά από τους εκπαιδευτικούς είναι ισότιμη με τα άλλα παιδιά, ενώ πολλές φορές σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία, οργανώνονται δράσεις συλλογής βασικών ειδών ένδυσης - υπόδησης στα παιδιά Ρομά.
Εκπαίδευση Ενηλίκων: Ο αναλφαβητισμός είναι χαρακτηριστικό των περισσότερων ενηλίκων του πληθυσμού Ρομά.
5. ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ
Πρόσβαση στην Υγεία: Οι Ρομά των οικισμών δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης στις Υπηρεσίες Υγείας. 
Πρόληψη και Προαγωγή Υγείας: Στα θέματα πρόληψης Υγείας οι Ρομά χρειάζονται συνεχή στήριξη και παρότρυνση. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται μάλλον δραματική. Από άποψης Δημόσιας Υγείας, η κατάσταση είναι προβληματική. Έλλειψη προσωπικής φροντίδας και καθαριότητας σε ενήλικες και παιδιά, χαρακτηρίζει μεγάλο ποσοστό των Ρομά. Στα θέματα πρόληψης γυναικολογικής φύσεως υπάρχει αμέλεια. Οι γυναίκες Ρομά, ως επί το πλείστον δεν κάνουν τεστ-παπ και μαστογραφία, ούτε και αν τους παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα υγείας.
Τα μέλη της κοινότητας των Ρομά, δεν λαμβάνουν μέτρα αντισύλληψης με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλό ποσοστό αμβλώσεων ανεξαρτήτως αν βρίσκονται σε γάμο ή όχι, ακόμη και σε πολύ νεαρές κοπέλες.
Η κατάσταση στους οικισμούς εντός του αστικού κέντρου Καλαμάτας είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση από πιο αποκεντρωμένους οικισμούς, παρόλα αυτά οι Ρομά χρειάζονται συνεχή στήριξη και παρότρυνση σε θέματα πρόληψης Υγείας.
Υγειονομική Ασφάλιση: Κύρια υγειονομική ασφάλιση για τους Ρομά θεωρείται το ΙΚΑ και η Πρόνοια.
Εξαρτήσεις – Ψυχική Υγεία: Πολλοί Ρομά παρουσιάζουν συμπτώματα ψυχονευρωτικών διαταραχών στην υγεία τους – κατάθλιψη, αγχώδη διαταραχή, νευρολογικά νοσήματα- καθώς και ροπή προς εξαρτήσεις από ναρκωτικές ουσίες και αλκοόλ.